MENY

ishavsmuseet_aarvak___logo.png

Populær polarkveld på Ishavsmuseet 31. januar.

Trygve Brandal trekte nær fullt hus då han kom heim til sine eigne i ishavsbygda 31. januar. Med seg hadde han føredraget «Den første moderne fiskeflåten. Skøytetida i Hareid og Ulstein 1800-1900.»

Trygve kalla seg sjølv for ein bortblesen brandøling, oppvaksen i ishavsbygda, no busett i Hjelmeland i Ryfylke, og arbeider som førstekonservator ved Ryfylkemuseet. Trygve opna ei lang rekke polarkveldar som kjem dette året.

For meir enn 30 år sidan studerte han historie i Bergen. Han skreiv då hovudoppgåva «Frå fjørestein til fjerne farvatn». Det var denne som var utgangspunktet for føredraget på Ishavsmuseet denne fredagen.

125 personar hadde løyst billett for å høyre Brandal fortelje om skøytetida i Hareid og Ulstein.

Brandal tok føre seg ei periode på om lag 40 år der utviklinga blant fiskarane i Hareid og Ulstein var stor. Det var skøytetida. Overgangen frå Sunnmørsåttringen til større og dekka fartøy.

I 1880 var det 79 båtar i Hareid og Ulstein. 21 frå Hareid og 58 frå Ulstein. 20 år seinare var dette noko endra. No var det 27 i Hareid, 13 i Brandal og berre 7 i Ulstein.

Trygve fortalde vidare at fiskarane frå Hareid og Ulstein på ingen måte var fattige. Dei gjekk gjerne i saman og investerte. Samstundes som at dei var fiskarar, var dei også eigarar av båtane sine.

Sunnmøre var i ei særstilling og hadde ein svært moderne fiskeflåte. Likevel var forlisa mange og dramatiske. Eit av dei Trygve fortalde om var skøyta «Perlen» frå Brandal som gjekk ned med 9 mann i 1887. Den forliste alt på jomfruturen. Berre tre av mannskapet vart seinare funne att.

Etter foredraget var det lang kø fram for middagsbuffeen. Over 70 av dei frammøtte sikra seg klippfisk med alt av tilbehør som avslutning på ein fin kveld på Ishavsmuseet.

 

|

Sesongopning med foredrag og snorklipping 1. mai.

Ishavsmuseet opnar for ny sesong torsdag 1. mai. I år byr vi på mykje nytt, deriblant 200 kvadrat nye utstillingsrom. Museet er denne dagen ope 12-17, med foredrag og høgtidssam opning kl. 14.00.

 

Det har vore hektiske dagar på museet no ei stund med mykje ombyggingar og forandringar i alle etasjane. Største nye utstillinga vert båthallen i første etasje der fem båtar har fått plass. I tillegg til mykje anna fangst og fiskeutstyr. Her har det også blitt plass til borda frå ein ottring som før gjorde nytte som bordkledning på ein naustvegg i Hareid.

Fylkeskonservatoren har påpeika den høge pedagogiske verdien desse båtborda har då den nærast er bretta utover veggen slik at ein ser korleis den har vore, og korleis ressursane har vore nytta til naustvegg.

No når båtborda er monterte opp på Ishavsmuseet vil den tene som formidlingsobjekt for oppveksande generasjonar. Det er også bygd ein modell av ottringen i storleik 1:10 som skal utstillast i samband med ottringeborda. Det er Saxe Bjørkedal som har bygd denne modellen.

Prosjektet har vore eit samarbeid med Hareid kommune, Sunnmøre Museum og Ishavsmuseet.

Fagkonsulent ved Sunnmøre Museum, Håvard Hatløy, seier at desse båtborda har ein svært høg verneverdi, og at det er ei god løysing at desse no vert tekne vare på i museal samanheng på Ishavsmuseet.

Hatløy vil halde foredrag på Ishavsmuseet på opningsdagen 1. mai kl. 14.00 om Sunnmørsottringen.

Det var frå slike ottringar Sunnmøringane dreiv fiske langt til havs i generasjonar, seier han.

Ordførar i Hareid, Anders Riise, vil stå føre den høgtidlege opninga av det nye utstillingsromet etter foredraget til Hatløy. Riise gler seg til opninga og er stolt over alt som Ishavsmuseet og Hareid kommune har å vise fram frå vår tidligare maritime historie.

Men Ishavsmuseet har mykje meir å by på til opninga i år. Nytt er det også i fjerde etasje. Denne etasjen har før vore avstengt for publikum, men er no innreidd og vert opna til sesongen. Her vil det vere både utstillingar, og rikeleg plass for den som vil setje seg ned for å sjå film, bilde og blade i historia.

Utstillinga om Svalbard og Ishavsøyane er flytta ei etasje opp, og er ein del utvida. Ishavsmuseet har hatt stor vekst siste åra, og dagleg leiar for Ishavsmuseet, Webjørn Landmark, gler seg stort til den nye opninga og er overtydd om at desse nye satsingane er med på å løfte museet enda eit steg opp og fram.

 1. mai vil museet vere ope frå 12-17 med kaffi, kaker og god tradisjonell søndagsmiddag. Set av dagen for eit besøk til ishavsbygda.

|

Ishavshanda – filmpremiere + Konsert med Gabriel Fliflet og Jorunn Marie Kvernberg

I ei banebrytande vestnorsk filmsatsing har brørne Are og Sturla Pilskog i samarbeid med Ishavsmuseet Aarvak laga kortfilmen Ishavshanda, ein kunstfilm som utforskar korleis ver, vind og hardt arbeid formar hendene våre. I tillegg til å gå tett på hendene til fleire tidlegare fangstmenn, har dei to filma drivisen frå isbrytar og helikopter. Dette er ei poetisk og vakker reise inn i eit ”handskap” som har vore spesielt for Sunnmøre og resultatet kan du altso sjå den 25 april kl. 20.00 på Ishavsmuseet.

Etter filmen vert det servert middag, selkjøtgryte og kvelden vert avslutta med konsert med Gabriel Fliflet og Jorunn Marie Kvernberg. Det er begrensa med plass på middag og konsert, så påmelding til Ishavsmuseet i god tid kan vere lurt. Billett filmpremiære kr. 50,- Film, middag og konsert kr. 300,- Påmelding tlf 700 92 004 - webjorn@ishavsmuseet.no

|

Stor interesse for dagens polarkveld

Polarbjørn ved forliset. Foto: John Giæver
Polarbjørn ved forliset. Foto: John Giæver

Det er no utsolgt for billettar på middagsserveringa etter foredraget. Polarkveld på Ishavsmuseet 21. mars kl. 19.00 Ishavsskuta «Polarbjørn» (II) bygging og forlis.


Ishavsmuseet byd igjen inn til polarkveld, fredag 21. mars kl. 19.00. Denne gongen er det ishavsskuta «Polarbjørn» (II) som er tema. Skuta fekk eit kort men spanande liv før den forliste i isen utanfor Grønland i 1957.
«Polarbjørn» (II) vart bygd ved Bolsønes verft i Molde i 1950. Heile tida skuta eksisterte hadde ho kvar sommar dei faste avløysingsekspedisjonane til Jan Mayen og Nordaust- Grønland.

På desse fangstekspedisjonane var som regel John Giæver ekspedisjonsleiar. «Polarbjørn» forliste i isskruing utanfor Myggbukta på Nordaust Grønland i august-september i 1957. Skuta var då på den årlige avløysingsekspedisjonen for Norsk Polarinstitutt, Arktisk Næringsdrift AS og Hermann Andresens ekspedisjon. John Giæver var ekspedisjonsleiar og Bernt A. Brandal var skipper. På turen hadde dei med nokre passasjerar. Ein av dei var dåverande sokneprest i Ålesund, seinare biskop i Tromsø, Monrad Norderval.

Det vert to foredragshalderar på Ishavsmuseet denne kvelden. Først ut er Børre Grønningsæter som skal fortelje og vise film om bygginga av «Polarbjørn». Hans bestefar, Bernhard Grønningsæter, eigde og dreiv Bolsønes Verft då «Polarbjørn» vart kontrahert. Far til Børre, Arne, og hans bror Odd, overtok drifta av verftet i 1950. «Polarbjørn» vart såleis tinga hjå Børre sin bestefar, og overlevert av hans far.
I tillegg var Børre sin far en ivrig hobbyfotograf. Difor har vi i dag ein fantastisk historisk film om bygginga av «Polarbjørn». Filmen syner heile byggeprosessen, frå første tømmerstokk kjem til verftet, til ferdig skute. Børre har både vakse opp på verftet, og hatt eit langt arbeidsliv der. Seinare har han jobba med å take vare på verftet si historie. «Polarbjørn» fekk ei levetid på berre sju år.

Då den forliste i Grønlandsisen i 1957 var John Giæver jr. mønstra som mannskap. Dette var hans tredje tur som mannskap på sommartur med «Polarbjørn», sjølv om han var berre 17 år denne turen.

Første gang Giæver var der var han 15 år og mannskap med sin far og nasjonale legende, John Giæver senior. John vil fortelje og vise bilde og film frå forliset. Sjølv hadde han med nytt godt kamera for å take bilde, men sokneprest Norderval hadde og med filmkamera og filma frå forliset. Denne filmen har Ishavsmuseet seinare fått digitalisert og John Giæver vil fortelje til filmen under foredraget. John har også vore tilbake til Aust-Grønland ved fleire høve, sist i 2013. Han er ein glitrande forteljar, og historiene set nok laust når han får fortelje frå Grønlandsisen.

Etter foredraget står det skikkeleg ishavskost på menyen denne kvelden. Tradisjon tru i mars månad og utseglar-tid for Vesterisskutene, byd museet på saltkjøt, flesk og erter. Påmelding til Ishavsmuseet ved middag.

|

Nytt ISFLAK ute til jul.

forside_4_13.jpg

Isflaket nr. 4-2013 er kome ut, og alle som abonerer på dette bør ha det i posten før julekvelden ringer inn. Er du ikkje medlem kan du melde deg og få dette nummeret + heile 2014 for kr. 250,- send ein mail til webjorn@ishavsmuseet.no

"Julenummeret" av Isflaket er på 76 sider, og av innhaldet kan nemnast:

Ragnar Thorseth fortel om turen til Nordpolen som første nordmann i 1982.

Asle Johansen fortel i ein artikkel at Arktisk Canada kunne ha vore norsk området.

Hjalmar Bjørkavåg skriv om ein tur til Kvitsjøen i 1928 der tapet av skuter vart stort dette året.

Professor Bjørn Berland var i 1959 med selfangstskuta «Brandal» på fangst i Danskestredet, og bidreg her med ein flott artikkel om observasjon av Håkjerring.

Frå ishavsskipper Bjørne Kvernmo har vi med ei beretning om selfangsten med «Havsel» i 2013.

Fjerde og siste del av dagboka til Adolf Brandal om overvintringa på Nordaust Grønland er også med.

Vi kan også lese om at Blåst Film og Ishavsmuseet har eit samarbeid om filmen «Ishavshanda», og dei faste spaltene Frå arkivet og Frå samlingane er også med.

For å få litt julestemning, har vi henta fram ein artikkel frå Hermann Andresen som fortel om si første jul på Grønland, og den siste 10 år seinare.

Polarkveld med Tormod Jensen på Ishavsmuseet 21. februar.

Mannskapet i ferd med å forlate "Forland".
Mannskapet i ferd med å forlate "Forland".

Ishavsskuta Forlands forlis og berging ved Svalbard i 1958. 19. juli 1958 forliste ishavsskuta M/K «Forland» sør for Edgeøya på Svalbard. I tre veker kjempa mannskapet for livet. Høyr historia frå ein av dei som var om bord!

 

Ishavsveteran og maskinist Tormod Jensen frå Kvaløya ved Tromsø var fangstmann på M/K Forland i 1958. Tormod Jensen har 22 turar på ishavet, sommar og vinterfangst.

Fredag 21. februar gjestar han Ishavsmuseet på Brandal med foredrag.

Første året han var på sommarfangst ved Svalbard var som 15 åring, i 1957. Året etter, i 1958, reiste han med MK «Forland» av Tromsø. MK «Forland» vart bygd i 1938 og var 63,5 fot.

Turen starta frå Tromsø 26. juni, med stopp i Tromvik før kursen vart sett til Storfjorden vest for Tusenøyane på Svalbard.

Det var 7 mann i mannskapet denne turen. Dei vart møtte av mykje is i området som gjorde fangsten vanskelig. Etter som isen slakka opp, vart det fangst på storkobbe og isbjørn. Ei binne vart skota og 2 levande isbjørnungar vart tatt om bord og sett i bur på dekk. Til saman då dei forliste hadde dei 15 sekkar med dun, 27 isbjørnskinn, og 180 stk. storkobbe. Etter kvart som isen slakna, gjekk MK «Forland» gjennom Heleysundet, eller Orm-hòlet som fangstfolk kalla det. Om morgonen den 19. juli kjem eit stort isfjell drivande og treff MK «Forland». Foten av isfjellet hadde gått inn i maskinromet og det var totalhavari på fartøyet. Det var ikkje tid å sende ut naudsignal, og fartøyet vart forlate.

 Ein strabasiøs tur over landisen starta, der livbåten vartdregen over isen i 17 timer. Her låg ei hytte som Tormod var kjent med frå året før. Dei låg i den hytta i 11 døgn før dei prøvde å gå nordover i Hindlopenstredet. Dei viste at det låg ein forskingsstasjon her. På grunn av is- forholda måtte dei snu tilbake til hytta. Dei planla å ro sørover gjennom Heleysundet. Det vart roturar frå 15 til 29 timer. Mat var det lite av, dei skaut 2 reinsdyr og ein kobbe. Stuerten hadde berga med seg 2 kasse øl samt 50 kg kveitemjøl. Øl brukte han som hevingsmiddel når han baka brød.

 Korleis det gjekk etter at dei kom til Sørkapp kan du få vite meir om på polarkvelden ved Ishavsmuseet 21. februar.

Etter foredraget vert det som vanleg middagsservering, og denne fredagen byd museet inn til ei skikkeleg «torske-mølje». Denne fredagen er det nemleg fersk torsk med kams, rogn, lever m.m som står på menyen.

Påmelding til Ishavsmuseet tlf 70092004 mail webjorn@ishavsmuseet.no for dei som ynskjer middag.

|

Polarkveld 31. januar:

trygve_brandal.jpg

Trygve Brandal vert årets første foredragshaldar i ei rekkje på 4 polarkveldar våren 2014.

Den første polarkvelden vert fredag 31. januar kl. 19.00. Trygve vil halde foredrag om; «Den første moderne fiskeflåten. Skøytetida i Hareid og Ulstein 1800-1900.»

Trygve Brandal er utflytta brandøling, no busett i Hjelmeland i Ryfylke, og arbeider som førstekonservator ved Ryfylkemuseet.

For over 30 år sidan skreiv han ei hovudfagsoppgåve i historie om omleggingstida i fiske- og fangstnæringa i Hareid og Ulstein frå 1880 til 1920. Det er stoff frå denne som er utgangspunkt for føredraget hans på polarkvelden på Ishavsmuseet fredag den 31. januar.

Føredraget har tittelen "Den første moderne fiskeflåten. Skøytetida i Hareid og Ulstein 1880-1900."   Det bemerkelsesverdige ved Hareid og Ulstein i dei to første tiåra av 1900-talet var framveksten av dei mange fiskedampskipa og selfangstskutene her. Med sine 36 slike farty i 1920 hadde bygdene her ei oppsiktsvekkjande plassering i norsk kystnæring.

I føredraget sitt vil Brandal konsentrere seg om forhistoria til denne utviklinga. For før overgang til dampdrivne fiskedampskip og fangstskuter var der ei førebuingstid, eit første trinn i utviklinga, og det var overgang frå opne båtar til dekka seglfarty, til skøyter. Denne overgangen er i stor grad føresetnad for den kraftige veksten i dampdrvine fiske- og fangstbåtar som kom utover etter 1900. Skøytetida er som ein ouverture, eit preludium, til det som skulle kome, dei mange dampbåtane, som sette Hareid og Ulstein i ei særstilling på kysten. Det er denne første moderniseringa av fiskeflåten, skøytetida, som vil vera temaet for polarkvelden. Du får høyra om seilskutene, eigarane og fiskarane, om fiskeria dei dreiv og forlis som skjedde. Det mest dramatiske forliset var skøyta "Perlen" av Brandal, som forliste i torskefisket på sunnmørskysten i 1887, med heile sitt mannskap på ni mann.

I kjent stil vert det servert middag etter foredraget for dei som ynskjer dette. Denne gangen er det det klippfisk med tilbehør som står på menyen. Påmelding til tlf 700 92 004 / webjorn@ishavsmuseet.no ved bestilling av middag.

|

Den levde draumen – opning av utstillinga Ragnar Thorseth - Levd Liv del to.

Harald Stanghelle og Ragnar Thorseth
Harald Stanghelle og Ragnar Thorseth

Det var fullt hus på Ishavsmuseet Aarvak 1. mai.
I tillegg til at museet opna for sesongen, var det også duka for storslått opning av den nye utstillinga på museet, andre og siste del av Ragnar Thorseth si utstilling «Levd Liv».

Mens folket fann vegen til utstillinga, spelte Musikklaget Melshorn flott korpsmusikk som ein forsmak på ein høgtidssam opningsseremoni. Barbro Østrem, på vegne av Ishavsmuseet, ønskte alle frammøtte velkomen til den store dagen. Ho fortel at museet har stadig fornyingar, og at denne avsluttande delen på «Levd Liv» er eit verdig punktum for Ragnar Thorseth si fantastiske historie og hans ekspedisjonar. Det er ikkje små bragder han har gjennomført, og det vert presentert på ein fin og profesjonell måte i utstillinga.

Harald Stanghelle, politisk redaktør i Aftenposten og god kamerat av Thorseth, stod for den offisielle opninga. Han synes det var fint at Ragnar går inn i tradisjonen som blir heldt levande på museet. Ragnar er, og har alltid vore, ein individualist som går sine eigne vegar, både som ekspedisjonsleiar, polfarar, eventyrar, journalist og som sunnmøring. Ekspedisjonane hans har eit individuelt preg, og individuelle utgangspunkt, men dei har alle ein raud tråd: eventyret, det å bryte grenser, vise at det som virkar umulig kan gjerast mulig. Stanghelle tok fram Saga Siglar som den mest betydningsfulle ekspedisjonen vitenskapelig. Saga Siglar var den fyrste rekonstruksjonen av handelsskip frå vikingtida, som viste at det var mulig å fare over verdshava. I tillegg til ei enorm eventyrlyst, har Thorseth også ei evne for «timing». Å vere på rett stad til rett tid. Han har knytt ekspedisjonar til jubileumsår, og ikkje minst miljøtoppmøte, og på den måten har han vore med på å synleggjere historiske hendingar for nyare generasjonar.

Stanghelle kalla Thorseth for ein realistisk fantast. Han har møtt mykje motgang, men står i mot. Han har bevist at solide førebuingar gir resultat. I 1969 var Ragnar 21 år gamal, og skulle ro til Shetland. Det var den første ekspedisjonen han la ut på, og det var på mange måtar ein framtidspeikar. Ekspedisjonen betydde mykje for det livet som står utstilt på museet i dag. Roturen var ein draum, ein idé, men også bevis på at Thorseth laga ei bru mellom draum og resultat. 500 år etter at Shetlandsøyene vart gitt vekk til Storbrittania, stod den britiske dronninga og tok i mot Ragnar på kaia då han kom fram. Ho sa ein ting: «You are crazy!» Han angrar i dag på at han ikkje svarte «It takes a fool to know a fool». Men Stanghelle understrekar alvoret i den vellykka ekspedisjonen til Shetland: Ragnar Thorseth var ein av dei få som hadde styrke til å gjennomføre. Viljen var grunnsteinen. Og no er ringen slutta, Ragnar har komt heim. Han får vere med på å opne si eiga utstilling på museum, og går då inn i rekka av norske legender på lik linje med m.a.Thor Heyerdahl. Thorseth er ein av dei få som har evna til å sjå det mogelege i fantasien, og det vidunderlege i det praktiske. Her på Ishavsmuseet kan du sjå den levde draumen. Stanghelle håper utstillinga kan vere med på å inspirere andre, og spesielt til ungdom som treng draumar. Vi har bruk for draumen, seier Harald.

Ordførar i Hareid kommune, Anders Rise, var også på plass under opninga. Han takkar Thorseth for at han valgte å ha utstillinga si på Ishavsmuseet, det betyr mykje for kommuna. Med denne utstillinga beviser han at museet har nasjonal status innan polarhistorie. Rise har også med ei helsing frå tidlegare president på Island, Vigdís Finnbogadóttir, som i lag med Dronning Sonja, var ei stor støtte for Ragnar under Gaya-ekspedisjonen.

Ei så omfattande utstilling som «Levd Liv», treng dyktige personar som står på for å få utstillinga profesjonell og reell. Firmaet som har designa utstillinga er Medicine Head, med Trond Nordahl i spissen. Trond fortel at han var svært skeptisk i starten. Det var lite pengar, men dei skulle Thorseth sjølv få på plass. Etter eit par dagar mottok Trond ein pakke i posten frå Ragnar, boka hans «Den siste viking». Inni stod det: «Trond Nordahl, les og lær. Ragnar.» Kort og godt. Etter to dagar var boka utlest og Nordahl overbevist. Etterkvart kom han oppover for å bo hjå Thorseth, for å verkeleg kome under huda på eventyraren.

Ragnar Thorseth, dagens hovudperson, fortel at å få utstillinga på plass, var omtrent som å kome tilbake til ekspedisjonstida. Han føler seg heime på Ishavsmuseet. Men det har kosta, og det var ikkje alltid like lett å skaffe midlar. Mange sa dei prioriterte barn og ungdom, men Thorseth meinar at denne utstillinga nettopp er for barn og unge. Han håper at mange let seg inspirere, at historia hans får folk til å drøyme sjølv. Ein skal ikkje vere redd for å dra ut i verda, for å drøyme. Men ein treng ikkje ta Nordpolen som fyrste tur, smilar Ragnar.

Takk og GOD JUL!

008.jpg

Ishavsmuseet ønsker alle museumsvenner ei god jul og eit godt nytt år!

Stor takk til alle som har vore med på å gjere 2013 til ein god sesong for Ishavsmuseet.

Takk til alle besøkande som har vore innom museet.

Takk til alle som har ytt bidrag i form av gåvemidlar, sponsormidlar og andre teneste.

Takk for alle spanande gjenstandar og foto vi har fått i år.

Takk til alle som har stilt på dugnad, og stor takk til Ishavsmuseets venneforeining for god støtte og hjelp gjennom året.

Vi gler oss til å ta fatt på 2014 med nye utfordringar og mykje spanande formidling av polarhistorie.

Julemesse ved Ishavsmuseet 16. og 17. november

Frå julemessa 2012
Frå julemessa 2012

Den populære julemessa ved Ishavsmuseet vert i år arrangert 16. og 17. november. Pr. i dag er 37 utstillarar påmelde med standar.

Messa legg vekt på det særeigne ved handarbeid, og du vil finne mange spanande utstillarar med strikk, smykke, quilting, tre-arbeid, hekl og mykje mykje meir i Ishavsmuseet sine tre etasjar.  I år kan du også sikre deg nydelig kvalbiff frå Myklbust hvalprodukt, og mykje god sjømat frå Snorre Sjømat. Hole kjøtt og Humborstad kjøtt er på plass med kjøtprodukt.

I Ishavsmuseet vil du også få servert bacalao og kjøtkaker. Kaker og sterk kaffi på ekte ishavsvis høyrer sjølvsagt med. Legg eit besøk til Brandal desse to dagane å sjå kva alle desse spanande utstillarane kan by på. Her skulle ein finne noko for ein kvar smak. Messa er open laurdag kl. 11-18 og søndag kl. 12-17.

Velkomne for ein triveleg handel. For full oversikt over utstillarane, klikk på linken under her.

2_program_julemesse_2013.pdf

Rekord julemesse med 38 utstillarar og gratis konsert!

pemena.jpg

Det har vore stor pågang med utstillarar i år, og no gler vi oss stort til messa i helga.

På Aarvak kjem Atlantic med god klippfisk og tørrfisk, flott dandert på romluka ombord i skikkelege maritime omgjevnadar!

Her vert det også gratis konsert begge dagane kl. 14.00 med Merete Brandal Godø, Peter Demirov og Nadia Demirova.

Hjarteleg velkomne til ei trivelig julemessa på Ishavsmuseet.

|

Lutafisk-kveld på Ishavsmuseet

Fredag 1. november kl. 19.00 inviterer Ishavsmuseets Venner på lutafisk og sosialt samvær på museet.

Lutafisken vert servert med alt av godt tilbehør som høyrer med. Lutafisk buffet kr. 240,-

Påmelding til Ishavsmuseet tlf 700 92 004, mail webjorn@ishavsmuseet.no

Polarkveld på Ishavsmuseet 16. oktober: Revejegerane på Jan Mayen

Dei skulle fange rev, men enda med å jakte på kvarandre. Onsdag 16. oktober kl. 19.00 er det igjen klart for polarkveld ved Ishavsmuseet. Tradisjon tru er denne kvelden fast onsdagen kvart år i Hareidsstemna. I år er tema for denne populære polarkvelden henta frå ishavsøya Jan Mayen.

Året er 1926. 11 mann er isolert på ei aude øy mellom alt og ingenting. Jan Mayen, vulkanøya i ishavet, er nettopp blitt erklært som norsk territorium. Under det ruvande vulkanfjellet Beerenberg skal dei klare seg gjennom vinteren i tronge, små fangsthytter. Målet er å bli rike på revefangst. Vi følgjer karane gjennom vonbrot, krangel og glede. I desembermørket kjem dei svarte tankane. Snart må den eine røme over fjellet for ikkje å bli slått helselaus. Dei kjem i klammeri om jaktrettane og øydelegg fellene for kvarandre.

Til slutt dreg Hank, cowboyen frå Baltimore, ein Colt .38, klar til å drepe.
Det var selskapet Polarfront Companys med dei tre Ulsteiningane Nils Garnes, Andreas Haakonsholm og Karl Brevik som skulle drive revefangst på ishavsøya denne vinteren. I tillegg hadde dei med seg amerikanaren Henry Joesting. Selskapet vart stifta av nordmennene Hagbart Ekerold og Per Løvfald i Kanada, for å drive revefangst i Arktis. Dette skulle verte einaste ekspedisjonen selskapet utrusta.

Alle kom på skuta "Polarfront" med Oluf Saunes frå Ulsteinvik som skipper og tre andre frå same bygda som mannskap.

Utanom dette laget var det to andre "lag": Meteorologane og ei tre karar som kom utan at nokon visste om dei. Den eine av dei tre, August Hansen, vart forøvrig med dei som reiste til Grønland året etter.

Den erfarne journalisten og forfattaren Ole M. Ellefsen fekk ei skattkiste i fanget i form av fleire dagbøker skrivne av fangstmenn som overvintra på Jan Mayen. Ole M. Ellefsen har mellom anna skrive fleire bøker med maritime tema. Ved hjelp av dagboknotat og historiske undersøkingar har han no skrive boka Revejegerane på Jan Mayen. No kjem han til Ishavsmuseet for å gi oss eit innblikk i korleis den vanskelege kvardagen fortona seg for desse uheldige mennene gjennom vintermørkret. Ellefsen er i dag direktør ved Aalesunds Museum.

Polarkvelden på Ishavsmuseet denne dagen vert såleis også ei boklansering av denne spanande soga frå Jan Mayen, med lokal interesse. Det vert høve til å sikre seg boka etter foredraget. Forutan foredrag av Ole M. Ellefsen vert det også musikalske innslag ved Leiv Arne Nydal, Ingfrid Grimstad og Ronald Øvrelid. Alle dyktige lokale musikarar som skulle vere kjende for dei fleste. Og i kjent stil vert det også ei pratepause med servering av sterk kaffi på ekte ishavsvis, og kaker.

Polarkveld med Susan Barr

dsc_0054.jpg

Ernest Mansfield – en av «klondike-tidens» store personligheter på Svalbard på evig jakt etter gull.

Fredag 20. september kl. 19.00 får Ishavsmuseet besøk av Susan Barr som altså vil halde foredrag om Ernest Mansfield.

Det er mange fargerike personligheiter i Svalbards historie som det er bygd myte og mysterier rundt. Mansfield var ein av dei store frå mineralleitingas tid.

Han grunnla marmorbyen Ny-London, tvers over Kongsfjorden frå Ny-Ålesund, og fire av husa derifrå pryder no Ny-Ålesund – dei såkalla London-husa.

Ikkje mykje har vore kjent om Mansfield liv, men debatten rasar framleis om han var ein romantisk draumar eller ein skurk og børs hai. Saman med to medforfattarar har Susan Barr skrive Mansfields biografi.

Ho skal presentere fakta i denne mystiske mannens liv og hans leiting etter gull på tre kontinent.

Susan Barr er etnolog og polarhistorikar og jobbar i dag som seniorrådgjevar i polar-saker hjå Riksantikvaren. Tidligare har ho hatt lang fartstid med Norsk Polarinstitutt. Barr har også forfatta fleire polarhistoriske bøker.

Etter foredraget vert det i kjent stil servert middag ved museet

Familiesøndag på Ishavsmuseet med Christian Wiik Gjerde

christian_wiik_gjerde.png

Søndag 8.september byd Ishavsmuseet inn til familiesøndag. I Aarvakhuset vert det fleire aktivitetar for dei minste der dei mellom anna får prøve seg som modell-båtbyggjar, og delta i teiknekonkurranse m.m. Det vert også høve til å møte Christian Wiik Gjerde som tek del kl 15.00, i konferansesalen. 

Christian er for mange kjend frå NRK radio og også vinnar av Kulturdepartementet sin nynorske journalistpris for sitt arbeid med born.

Christian gler seg til å vitje Brandal og Ishavsmuseet, og ser fram til å underhalde for små og store denne dagen.

Ishavsmuseet ynskjer å nå ut til alle aldersgrupper, og med å invitere til familiesøndag, håper dagleg leiar Webjørn Landmark at mange familiar vil legge turen til museet denne dagen. Her er mykje spennande og lærerikt å sjå også for borna, fortel Landmark.

Det vert vist film frå alle dei spanande ekspedisjonane til Ragnar Thorseth i konferansesalen kl. 13 og kl. 16

Det vert også høve til å kjøpe seg søndagsmiddag, kaker og sterk kaffi på ekte ishavsvis.

Arrangementet er ein del av Brandalsdagane 2013, og same dag inviterer Brandal Vel til skattejakt og fiskekonkurranse, så det ligg an til ein innhaldsrik dag i Brandal denne søndagen. 

Grillkveld på Ishavsmuseet laurdag 7. september

ism_foredrag_kj_kken_div_040.jpg

Ishavsmuseets Venneforeining har årleg hatt grillkveld ved museet, og i år vert denne lagt til Brandalsdagane og laurdag 7. september.  Her blir det grillkveld med musikalsk underholdning. Dyktige kokkar står for sal av god grillmat frå kl. 19.00, og Ronald Øvrelid spelar og syng utover kvelden.

Utsolgt foredrag med Jarle Andhøy på Ishavsmuseet

berserk_1__hjemmebilder_canon_033.jpg

NB: Ny dato: Foredraget med Jarle Andhøy onsdag 4. september er no utsolgt. Vi gler oss over den store interessa til arrangementet.

Onsdag 4. september gjestar eventyrar og ekspedisjonsleiar Jarle Andhøy Ishavsmuseet Aarvak i Brandal med foredrag.

Jarle Andhøy er ein godt kjent seilar og eventyrar med mange ekspedisjonar bak seg. Andhøy kjem frå Larvik. Allereie som 19-åring reiste han ut i verda med ein 27 fots Albin Vega. Seinare har det blitt mange ekspedisjonar både til havs og til lands og fleire bøker og tv-seriar om disse. Sist no i vår med tv-serien «Tangeruddampen».

22. februar 2011 vart Andhøy og resten av mannskapet erklært sakna etter at det vart fanga opp naudsignal frå seglbåten «Berserk». Det vart gjort fleire mislukka forsøk på å få telefon- og radiokontakt med båten, før Jarle Andhøy og 18 år gamle Samuel Massie kom seg i sikkerheit ved Scott-basen i Antarktis.

Jarle Andhøy vil snakke om sine polare ekspedisjonar på Ishavsmuseet. Desse er det fleire av:

Åleine rundt Kapp Horn: Dette var Jarle Andhøys første ekspedisjon. Målet var å segle rundt Kapp Horn utan hjelp frå nokon andre. Amerikaneren David Mercy mønstra på Berserk ved verdens ende, i Sør-Amerika og segla til Antarktis. Deler av seilasen har også blitt filmatisert.

Berserk mot Nordpolen: Besetninga på Berserk drog frå Oslo, innom Shetland og nordover mot Svalbard og Nordpolen. Alex Rosen som i fjor gjesta Ishavsmuseet med foredrag var mønstra som kokk på denne ekspedisjonen.

Berserk gjennom Nordvestpassasjen: Berserk segla i Nordvestpassasjen i dei norske polarheltane sine fotspor. Før denne turen var Albin Vega skifta ut med ein noko større seglbåt i stål kjøpt på dei vestindiske øyer.

Berserk på sydpolen: Jarle Andhøy saman med fire andre mann drog i februar 2011 på ein ekspedisjon mot Sydpolen.

Med desse ekspedisjonane har Andhøy rita namnet sitt inn i Norsk Polarhistorie, og Ishavsmuseet er svært stolte av å kunne ha han med foredrag om bord i ishavsskuta Aarvak.

Arrangementet er ein del av Brandalsdagane 2013, og i samarbeid med Brandal Vel. Og som Alex Rosen i fjor, får Andhøy æra av å opne Brandalsdagane.

Etter foredraget vert det servert selkjøtgryte i Ishavsmuseet.

Det vert førehåndssal av billettar på www.sjoborg.no

og på Ishavsmuseet.

Gudsteneste om bord i ishavsskuta Aarvak søndag 6. juli.

dscf2795.jpg

Ishavsmuseet og kyrkja i Hareid ynskjer velkomne til søndagsgudsteneste om bord i ishavsskuta Aarvak i Brandal.

Gudsteneste frå skutedekket vert i år arrangert for fjerde året på rad, og har såleis vorte ein flott tradisjon. Dei føregåande åra har det møtt mykje folk til denne Gudstenesta. Påmønstra i år er prest Margit Lovise Holte, og Ida Teige er organist.

Alt ligg såleis til rette for ei trivelig stund om bord i Aarvak.

Gudstenesta tek til kl. 11.00

Etterpå vert det servert middag med sosakjøt, kaffi og kaker.

I andre høgda på Ishavsmuseet vert framvising av den ny-produserte filmen om Ragnar Thorseth sine ekspedisjonar. Denne går kontinuerlig på storskjerm i foredragssalen. I fjerde etasje går filmen "Ishavshanda", og film frå ekspedisjon med "Polarbjørn" til Nordaust-Grønland i 1932. Det skulle vere ei fin anledning å bruke søndagen i Brandal med andre ord.

Velkomne.

Jubelår for Ishavsmuseet

Dagleg leiar Webjørn Landmark er godt nøgd med sesongen 2012
Dagleg leiar Webjørn Landmark er godt nøgd med sesongen 2012

2012 vart ein stor suksess-sesong for Ishavsmuseet. I det første driftsåret utan museumskonsolidering kan museet vise til fleire nye rekordar. Omlag 10.000 menneske var innom dørene til museet i fjor, og dette er ei auke på 75 prosent i høve til 2011 sesongen, og det klart største besøkstalet for Ishavsmuseet nokon gong.

Dagleg leiar Webjørn Landmark jublar over dei gode besøkstala. Det er eit stort tal, og ein viktig milepæl å nå 10.000 besøk på eit år, seier han.

Formidling av historia som Ishavsmuseet syner fram er det viktigaste for oss på museet, og dette har vi lukkast stort med i 2012. Satsinga på foredragskveldar med ulike polare tema har også vore ein stor suksess, og vil halde fram med jamne mellomrom i 2013, lovar Webjørn Landmark.

Ein stor del av auka i 2012 kjem av fleire anløp av turistbussar. Det er svært gledeleg for oss at fleire reiseoperatørar vel å stoppe på Brandal, fortel Landmark. Tilgang til kai ved museet har også gjort det lettare for skyssbåtar å besøke museet med passasjerar frå cruisbåtane som anløper Ålesund.

Den store auka i besøkstal gav også nye omsetjingsrekordar, og museet kan vise til ei omsetjingsauke på 93 prosent i 2012.

Også dette er svært gledelege tal, seier Landmark, som også har stor tru på at 2013 skal verte eit nytt stort år for Ishavsmuseet.

Naturlegvis var jubileet til Aarvak 100 år med på å auke tala for 2012, men også i 2013 skal Ishavsmuseet presentere fleire nyhende med opning av tre nye utstillingar. Deriblant del to av utstillinga Ragnar Thorseth –Levd liv som har opning 1. mai.

Fornying er viktig for Ishavsmuseet, og siste åra har vi skifta ut og fornya mykje av utstillingane. Mykje nytt vil også skje på denne fronten både i 2013 og 2014.

Opning av utstillinga Ragnar Thorseth –LEVD LIV.

Ragnar Thorseth (tv) og Fylkesmann Lodve Solholm under opninga av del 1. Foto: Ingvild Aursøy Måseide/Vikebladet Vestposten.
Ragnar Thorseth (tv) og Fylkesmann Lodve Solholm under opninga av del 1. Foto: Ingvild Aursøy Måseide/Vikebladet Vestposten.

Onsdag 1. mai er det opning av del to av utstillinga Ragnar Thorseth – LEVD LIV. Ishavsmuseet har ope hus frå kl. 12-17. Sjølve utstillingsopninga vil vere kl. 14.00.

Harald Stanghelle, Ordførar Anders Riise, Ragnar Thorseth, Barbro Østrem og Musikklaget Melshorn deltar under opninga.

På museet vil det vere høve til å kjøpe seg middag, kaffi og kaker.

Mange veit at Roald Amundsen flaug over Nordpolen i lag med Umberto Nobile i 1926. Men det er nok færre som hugsar kva den første nordmannen heiter som tok seg fram til Nordpolen på havisen og sette føtene på sjølve polpunktet. Det var Ragnar Thorseth som gjorde det. 

Men det er truleg ikkje allment kjent. Det ville Ishavsmuseet gjere noko med. I fjor vende derfor Webjørn Landmark ved Ishavsmuseet seg til Ragnar Thorseth med spørsmål om å lage utstilling på materiell etter turen til Nordpolen sidan det i 2012 var 30 år sidan dei nådde fram. 

Ragnar Thorseth bestemte seg for å gi utstyret frå alle ekspedisjonane sine til Ishavsmuseet.

-Han har gjort så mykje meir enn turen til Nordpolen, seier dagleg leiar ved Ishavsmuseet Webjørn Landmark.  No er ting og foto samla i eigne rom i Ishavsmuseet.  Dermed vert det lettare for alle interesserte å få innsyn i alt det Thorseth har vore med på. Og Ishavsmuseet er ein attraksjon rikare. 

-Eg må presisere at eg vart spurd. Og det synest eg er ei ære. Ja, det er nesten som å få St. Olavs medalje, seier hovudpersonen sjølv.

Blant effektane blir saker frå den første ro-turen til Shetland i 1969, turar med Saga Siglar, gjennom Nordvestpassasjen, Nordpolekspedisjonen, overvintringar på Svalbard og mykje anna.

Om Ragnar Thorseth:

Ragnar Thorseth er eventyrar og ekspedisjonsleiar. Han er journalist og formidlar. Og han er sunnmøring og nordmann. Alt dette har forma Ragnar Thorseth til det liv og den draum som vert presentert her.

Det er spennvidden i Ragnar Thorseth si livsreise som er det særmerkte ved han som menneske og eventyrar. Som pur ung rodde han åleine over Nordsjøen. 75 år etter Roald Amundsen drog Thorseth gjennom Nordvestpassasjen. Han leia ein ekspedisjon som erobra Nordpolen.

Eit eventyr av ein miljøtur vart gjennomført først til New York, så vidare til miljøkonferansebyen Rio de Janeiro med vikingskipskopien «Gaia». Det store utvandrarjubileet i 1975 markerte Ragnar Thorseth med å segla sjarken «Cleng Peerson» frå Norge til New York.

Ragnar Thorseth var familiemannen som saman med kone og to søner let seg fryse inne på Svalbard i skuta «Havella». Og saman med kona Kari restaurerte og dreiv han i mange år fiskeværet Håholmen.

Forskningsteoretikarane diskuterte om det var mogleg, men med knarren «Saga Siglar» synte Ragnar Thorseth i praksis at vikingskipa kunne kryssa dei store verdshava. Slik fann han sin plass mellom pionerane. Visst har Ragnar Thorseth opplevd og verta møtt med mistru og kritikk. Den lagnaden deler han med andre som går sine eigne vegar. Men han har alltid vore ein realistisk fantast som midt i all draum og utferdstrang har hatt beina planta på bakken – eller i båten.

Forhånd.1...4567891011Neste

 

Opningstider

April, Mai, September & oktober
Frå 15. april til 20. oktober
Kvardagar 11:00 – 16:00
Laurdag & søndag 12:00-16:00
Juni, Juli & August
Alle dagar 11:00 – 17:00
Inngong Vaksne Kr. 75 / Born Kr. 35


Kontaktinformasjon

Adresse
ISHAVSMUSEET AARVAK
6062 Brandal

Kontakt
Tlf. kontor 70 09 29 00 
Tlf. 70 09 20 04
Mob. 951 17 644
post@ishavsmuseet.no

Design: Osberget ASPowered by: Osberget CMS