MENY

ishavsmuseet_aarvak___logo.png

Polarkveld fredag 14. september kl. 19

90 år sidan Amundsen kom vekk.

I juni 1928 reiste Roald Amundsen frå Tromsø med flyet «Latham» i eit forsøk på å finna Umberto Nobile, som var sakna i polområdet. Medan Nobile seinare blei funnen, forsvann flyet og Amundsen. Kva som skjedde er framleis ukjend. Berre to vrakdelar er funne, fiskebåten «Brodd» av Hareid fann ein flottør frå Latham i 1928, og ein reknar med at flyet havarerte nær Bjørnøya. Det er framleis ei gåte kva som skjedde med den erfarne polfararen, men det manglar ikkje på teoriar.

Det er Hallvard Holm som gjestar oss med foredrag om Roald Amundsen og Amundsen si forsvinning.  Amundsen er av våre fremste polarheltar og var som kjent første mann på Sørpolen. Han var også truleg den første som såg Nordpolen då han flaug over med luftskipet Norge i 1926. Andre hevda å ha vore der, men framleis finnest ikkje sikre bevis på dette. Under førebuingane til flyekspedisjonane i 1925 og 1926 budde Amundsen i gruvebyen Ny-Ålesund, som nett då hadde skifta namn frå Brandal City. Her budde han og vart godt kjent med mykje Sunnmøringar med direktørane Peter S. Brandal og Michael Knutsen i spissen. Amundsen fekk disponere direktørboligen til desse karane, og no i seinare år har denne fått namnet Amundsen-villaen.

Hallvard Holm er fødd og oppvaksen på Hareid. Etter 28 år som rektor og skulesjef på Svalbard, flytta Holm til Drøbak hausten 2002. Han er no pensjonist og har som hobby mellom anna å reise, samle polarlitteratur og å halde foredrag om Svalbard og om våre to største polarheltar, Nansen og Amundsen. Dessutan har han i fleire sesongar vore guide og gjesteforelesar på ekspedisjonscruise om bord i fleire norske og utanlandske fartøy både langs Norskekysten, i Kvitsjøen, rundt Svalbard og Jan Mayen, og både på Aust- og Vest-Grønland.

Holm har heldt fleire kurs i lokalhistorie i Longyearbyen og har dei siste åra hatt som hobby å holde fordrag om Svalbard, Nansen og Amundsen. Han var tidlegare aktiv med hundespann og villmarksopplevingar, og begynte tidleg som guide på Svalbard. Han har også dei seinare åra vore med å laga mykje videodokumentasjon om Svalbard si historie.

Hallvard Holm fortel at han under oppveksten på Hareid nærast vart opplærd til at Amundsen ikkje var nokon hyggeleg person. Eit syn han har måtta endra i vaksen alder. -Eg har stor respekt for Roald Amundsen, seier Holm i dag. Dagbøkene frå deltakarar på ekspedisjonane, særskilt til Sørpolen, fortel om ein hyggeleg og svært dyktig mann. Truleg den dyktigaste på planlegging. Også Hallvard Devold i boka «Polarliv» skryt mykje av Amundsen.

Holm har alltid hatt interesse for det polare og har fordjupa seg i denne fasinerande historia.

-Eg har ei stor samling av polarlitteratur, ei samling som stadig veks etter besøk i «all verdens» antikvariat, seier Holm.

Etter foredraget til Hallvard Holm på Ishavsmuseet denne fredagskvelden vert det servert bacalaobuffet, kvit og raud, med godt tilbehøyr i museumskafeen. Påmelding for middag. Velkomne!

|

Polarstar 70 år!!
Fredag 31. august kl. 19.00

img_1239.jpg

Ishavsskuta Polarstar fyller 70, og jubileet vert feira ved Ishavsmuseet under Brandalsdagane 2018.                       

POLARSTAR 70 ÅRS FEIRING 31. august til 2. september

Fredag 31. august kl. 19.00. 

Ishavets Grand Old Lady fyller 70.  Foredrag om  jubilanten av Gunnar Myklebust. Helsingstalar.

Med i programmet er også Tage Pettersen, medlem Familie og Kulturkomiteen på Stortinget, Svein Harberg, Stortingets delegasjon for arktisk parlamentarisk samarbeid, Parlamentarisk nestleiar Høgre og tidlegare leiar av Familie og Kulturkomiteen, samt Ordførar Anders Riise, Martin Karlsen og Willy Nesset.

Etter programmet vert det 2 retters middagsservering:

Krema blomkålsupe med sprøsteikt bacon og heimebaka focacciabrød

Entrecôte med omnsbakte amandinepotet, steikte grønsaker og peparsaus

Førehandsbestilling på middag: Tlf: 700 92 004 SMS: 95 11 76 44 E-post: post@ishavsmuseet.no

Billett foredrag og middag kr. 350,- Kun foredrag kr. 125,-

|

Polarstar 70 år!!
Laurdag 1. september

the_harmonies.jpg


Polarstar og Ishavsmuseet ope kl. 11-17

kl 12-16 Rjomegraut i kafeen på Ishavsmuseet

kl 20.00 Bacalao og stor tapas buffet.

70 års dans med «The Harmonies» med Jan Brandal, Marianne Karlsbakk og Jonny Johansen utetter kvelden.

Førehandsbestilling på bacalao og tapas: Tlf: 700 92 004 SMS: 95 11 76 44 E-post: post@ishavsmuseet.no

Billett bacalao, tapas og dans kr. 350,- Kun dans kr. 100,-

|

Kaptein Ishav er tilbake!

Familieshow med den barske 120 år gamle Kaptein Ishav, Ishavsmuseet søndag 2. september kl. 15.00

Polarstar 70 år!

Polarkveld med foredrag, helsingar og middag, fredag 31. august frå kl. 19.00

Ishavsmuseet 1. mai

img_1307.jpg

Velkomne til Ishavsmuseet 1. mai.

Vi serverer kjøtkaker laga av selkjøtt, kaffi og kaker kl. 13-17

Polarstar vil ligge til kai ved Ishavsmuseet, open båt 12-16.

|

Polarkveld med foredrag og boknasild, fredag 20. april kl. 19.00

Fangst og ferie på 80 grader nord

utanfor_hytta.jpg

Marit Karlsen Brandal kjem til Ishavsmuseet fredag 20. april med foredrag og bildar frå eit år på Gråhuken.

Marit og Steinulf Smith-Meyer overvintra i ei gamal hytte på Gråhuken nord på Svalbard i 1982-83. Dei pakka utrustning for eit år, og hadde også med seg hunden Rabben.

I mørketida dreiv dei revefangst på tradisjonelt vis, og mesteparten av tida dei var der hadde dei hyppig besøk av isbjørn. I den lysare tida dreiv dei også jakt på sel og beredte selskinn på same måte som eksimoane har gjort det i alle år, og sydde seg klede av selskinn.

Mange besøkande  kom innom hytta deira i den lyse tida, både med båt og helikopter. I foredraget sitt fortel Marit om fleire interessante besøk.

Marit Karlsen Brandal kjem frå Brandal, der ho vaks opp i ein familie som hadde lange ishavstradisjonar. Oldefar til Marit, Peter S. Brandal, var den som utvikla den moderne selfangsten frå Sunnmøre frå 1898 av. Bestefar Martin og far Peter førde dei stolte tradisjonane vidare både med selfangst og arktiske tradisjonar.

I 1978 var Marit med Polarstar på selfangst ved Newfoundland. Marit jobba då som smørjar om bord, men måtte mønstra med tittelen «maskinpike», fordi ho var jente. Marit hadde alt då fått seg erfaring frå ekspedisjonar med Norsk Polarinstitutt til Svalbard mellom anna på isbjørnmerking, og alt i 1973 fekk ho masa seg til ein plass i mannskapet på Polarbjørn på ekspedisjonstur til Jan Mayen.

I 2017 kom Marit ut med boka Gråhuken, Fangst og ferie på 80 grader nord, og det er denne boka som dannar bakteppe for foredraget til Marit på Ishavsmuseet denne fredagen. I boka si tek Marit oss med på overvintringa og delar både skjemt og alvor med lesarane på ein fin måte.

Det var den kjende fangstmannen Hilmar Nøis som bygde hytta som Marit og Steinulf nytta seg av, i 1928.

Etter foredraget til Marit vert det som vanleg servert middag i museumskafeen, og denne gangen er det boknasild og mjølkesupe med godt tilbehøyr som står på menyen. Påmelding for middag.

|

Sesongopning søndag 15. april kl. 12.00

Film frå Newfoundland med Polarsirkel i 1978 kl. 15.00
Film frå Newfoundland med Polarsirkel i 1978 kl. 15.00

Velkomne til sesongopning på Ishavsmuseet søndag 15. april

Sosakjøt til middag og riskrem til dessert kl. 13-17.

Kl. 15.00 viser vi film frå selfangst ved Newfoundland frå 1978, bl.a. er vi med om bord i ishavsskuta Polarsirkel.

|

Polarkveld 16. mars med foredrag og middag:

b_rge_ousland.jpg

Børge Ousland - 30 år med polare ekspedisjoner

Fredag 16. mars kl. 19.00 får Ishavsmuseet besøk av Børge Ousland med foredraget «30 år med polare ekspedisjoner».
Med soloturer til både Nord og Sydpolen samt krysninger av både Arktis og Antarktis er Børge Ousland etablert som en av vår tids ledende polfarere.
I dette foredraget deler Børge Ousland høydepunktene fra sine banebrytende ekspedisjoner til Arktis og Antarktis de siste 30 årene. Etter å ha krysset både Nordpolen og Sydpolen alene, og seilt gjennom både nordøst og nordvestpassasjen, fulgt i Fridtjof Nansen og Hjalmar Johansens spor gjennom Frans Josef Land, -og gått på ski til Nordpolen vinterstid, har Børge vist hva som er mulig å få til med grundig planlegging, ekstrem vilje og evnen til å finne mot i tilsynelatende håpløse situasjoner.

Etter foredraget vert det servert 2 retters middag med steik av moskus med godt tilbehør, og heimelaga karamellpudding med kaffi. Påmelding for middag. Begrensa med plassar.
Billett foredrag kr. 150,- Foredrag og 2 retters middag kr. 400,-

|

Polarkveld med foredrag av Idar Eklund

idar_eklund_foto_troms_museum.jpeg

Ishavsskuta "Asbjørn" frå vogge til grav

Fredag 23. februar kl. 19.00

To retters middag med selkjøt og klippfisk

Ishavsskuta «Asbjørn» frå vogge til grav

24 nautiske mil nord for Hopen skjer det. Snurparen «Asbjørn» av Gratangen har gjort sitt siste loddekast og fått full last. Stemninga blant dei 13 om bord er svært god. Endeleg kan dei vende kursen heim igjen. Men vêret er dårleg og eit frykteleg drama på liv og død er i emning.

Det blir slått full alarm og alle i mannskapet kjem seg opp i styrehuset og ifører seg flytevest. Naudropet blir høyrt av «Flømann» frå Hareid.

16 år gammal var Idar Eklund frå Gratangen i mannskapet på «Asbjørn» og var nær ved å kome vekk på havet. Eklund var allereie ein erfaren fiskar, han hadde vore med sidan han var 14 år.

Fredag 23. februar kl. 19 kjem Idar Eklund til Ishavsmuseet med foredrag om det dramatiske forliset, 19. august 1973, og han fortel også historia om «Asbjørn», frå vogge til grav.

- Vi hadde akkurat drege inn siste kaste og festa nota då vi fekk naudropet frå «Asbjørn», fortel styrmann på «Flømann» Kjell-Arne Sundgot. Heldigvis var vi ikkje langt unna. Vi gav full fart og fann dei heldigvis ganske raskt. Vi såg at «Asbjørn» var på veg ned. Mannskapet hadde kome seg om bord i lettbåten, men den var lekk, så det var ikkje mange minutta det stod om før alle hadde ligge i sjøen.

16-åringen Idar Eklund gløymte redningsvesten sin om bord i redningsbåten «Flømann». Heile 42 år etter fekk han den tilbake frå redningsmann og styrmann Kjell-Arne Sundgot. Sundgot stilte sin lugar til disposisjon til Eklund, og her vart redningsvesten liggande igjen.

«Asbjørn» var bygd i Åbo i Finland som slepebåten ved namn «Hugo Heinke».  Kjøpt til Tromsø i 1950 av reiarlaget Otto Holm og fekk namnet «Polarsirkel».  I 1951 blei skuta ombygd til fiske- og fangstfartøy. «Polarsirkel» er det fartøy som har brakt med mest fangst frå Newfoundland til Tromsø, og  i 1956 blei det brakt inn rekordfangst på 32 026 dyr.

Idar Eklund er av  ishavsslekt frå Gratangen.  Han reiste i si tid som maskinist på «Polarsirkel»/«Asbjørn» og kjenner skuta si historie betre enn dei fleste.  Eklund er i dag driftssjef på avdeling for bygg og eigedom på UiT Norges arktiske universitet, Tromsø Museum, og vil under foredraget på Ishavsmuseet ta for seg skuta si historie frå ho kom til Tromsø i 1950 og fram til forliset i 1973. Kjem dei verkelege årsakene fram under sjøforklaringane når eit fartøy forliser?

Etter foredraget serverer Ishavsmuseet 2 retters middag med røykt selkjøt og klippfisk i museumskafeen. Påmelding ved middag.

|

ÅRSPROGRAM 2018

Ishavsmuseet Aarvak ynskjer velkomne til eit variert program på museet i 2018. Vi har eit godt og variert tilbod til både små og store utetter året. Fleire arrangement vil kome til.

Last ned programmet her:

program_2018.pdf
|
plakat_for_polarstar_ishavets_grand_old_lady.jpg

Julegåvetips:

Polarstar, Ishavets Grand Old Lady

-Han va’ litt grapsen.

Så nøktern var veteranskipperen Kristoffer Marø etter å ha bakka med den nye skuta Polarstar i fleire døgn i uvêret utanfor Færøyane, på veg heim med full last på jomfruturen til Newfoundland i 1949.

-Litt grapsen, men ikkje slik at det gjorde noke’.

Det var turar då skuta stupte mot djupet i monsterbølgjene og mannskapet kjende seg «rimeleg sikker på at no fekk oss sjå han Gamle-Erik». Turar der det rulla og slingra så kompasset rista laus og stuerten song religiøse songar og forkynte at no måtte dei alle tenke på sin Gud – til lakonisk svar frå fangstfolka at jojo, men «oss får no prøve og kome oss gjønå desse sjøane først…» 

Gjennom 70 år har slingreskuta Polarstar kome seg gjennom alle sjøar.

Ho var den første norske selfangaren bygd i stål. Kristoffer Marø og Martin Karlsen hadde ideen alt før andre verdskrigen. Det gjekk ti år før skuta var klar for selfangst. Det mangla ikkje på åtvaringar frå dei som sverja til tre. Polarstar fekk skeptikarane til å teie.

«Polarstar – Ishavets Grand Old Lady» har smakebitar frå skutas lange virke i og utanfor fangstsesongen. Dette er ikkje ein biografi over skuta gjennom 70 år, men levande skildringar frå mange spennande oppdrag, fortalt av dei som var med. Her er mykje kjærleik og dramatikk, eventyrlege minne og småpikante avsløringar.

I tillegg til meir enn 50 turar på selfangst, på Newfoundland og i Vesterisen, har Polarstar hatt populære år som sysselmannsskute, forskingsfartøy og turistbåt, frakta blåbær og agnsild, vore på oljeleiting og isbjørnteljing, frakta dynamitt i Mellom-Amerika og fotografert undervasskablar i Atlanteren. Her er det historier om helikopterkrasj i bakmasta og forskarar som ikkje respekterte privatlivet til elskande kvalross. 

Boka er rikt utstyrt med mange tidlegare upubliserte bilete.

No er den første stålskuta blitt den siste. Etter restaureringa i Polen vil ho segle som eit varig minne om ei stolt nasjonal næring. 70 år gammal er Polarstar igjen kledd i si ungdoms drakt og like sjødyktig som nokon gong.

Star’en. Finnst det eit finare kjælenamn?

Bestilling:

www.ishavsmuseet.no/nettbutikk eller spør etter den i bokhandelen

|
ishavsfolk_si_erfaring_front.jpg

Julegåvetips:

Ishavsfolk si erfaring

I denne boka er det kunnskap om farane i isen som blir formidla, og det er fangstfolka sjølve som fortel. Framstillinga er basert på eit omfattande og grundig arbeid med å dokumentere historia til dei som hadde ishavet som arbeidsplass frå om lag 1900 og heilt fram til i dag. Forfattaren tek utgangspunkt i eigne kunnskapar om emnet, men like sentralt står dei mange personlege vitnesbyrda frå ei mengd tidlegare selfangarar. Frå ulike tidsepokar og havområde gjev dei oss innblikk i kva dramatikk og farar fangstinga kunne innebere. Her er historier frå Newfoundland, Danskestretet, Vesterisen, Austisen, Kvitsjøen, Nordisen og Svalbardområdet.

«Ishavsfolk si erfaring» er eit viktig bidrag til Noregs polarhistorie. Boka gjev eit godt innblikk i livet til ishavsfolket som kjempa mot den farefulle isen, men også om livet om bord, dei gode turane, og også dei muntre historiene. På Ishavsmuseet vert innhaldet i denne boka aktivt brukt i formidlinga av vår stolte ishavshistorie til oppveksande generasjonar.

Johannes Alme seier at «Ishavsfolk si erfaring» vart eit resultat av forskings-prosjektet PetroArctic ved professor Sveinung Løset ved NTNU og professor Ove Tobias Gudmestad ved UNS. Kunnskapen som vert formidla i «Ishavsfolk si erfaring» er tidlaus og gir lesaren ei god innføring i utfordringane ishavsfolket møtte på fangstfelta.

Bestilling:

www.ishavsmuseet.no/nettbutikk eller spør etter den i bokhandelen

|

Julemesse på Ishavsmuseet

18 og 19. november.

Messa er laurdag ope kl. 11-17 Søndag 12-17

Årets julemesse har heile 54 utstillarar med salsstandar over 4 etasjar, og kring Aarvak, som byd på mykje spanande mat– og handtverksprodukt.

Sikre deg knalltøffe heimelaga julegåver og god julemat!

Sal av middag, smårettar, kaffi og kaker i museumskafeen.

Gratis inngang! Sjå full oversikt av alle utstillarane ved å klikke på lenka her:

program_messa_2017.pdf
|

Bok om Polarstar
Den beste gåva til deg sjølv på regnfulle mørke haustkveldar. Boka om Polarstar -Ishavets Grand Old Lady. http://www.ishavsmuseet.no/nettbutikk

plakat_for_polarstar_ishavets_grand_old_lady.jpg
|

Lutafisk-kveld

Fredag 3. november innviterar Ishavsmuseets Venner til lutafiskgilde og sosialt samvær på Ishavsmuseet kl. 19.00. Stor buffet med lutafisk og godt tilbehør. Påmelding til Ishavsmuseet.

|

Polarkveld fredag 13. oktober kl. 19.00
Eirik Raudes Land
I spora etter Hallvard Devold og Helge Ingstad

oddvar_svendsen.jpg

Oddvar Svendsen kjem til Ishavsmuseet med foredrag og film fredag 13. oktober kl. 19.00. Nordaust-Grønland var på 1900-talet eit viktig fangstterreng for norske og danske fangstfolk, her stod ein av Noregs arktiske vêrstasjonar, og her blei Eirik Raudes Land til då Hallvard Devold heiste det norske flagg og erklærte området for norsk i 1931. Helge Ingstad blei oppnemnt som sysselmann og i varetok norske interesser fram til Haag-domstolen i 1933 gav Danmark råderetten over heile Grønland.

I denne perioden var det mange fangstfolk frå Brandal, Sula, Hareid, Ålesund, ja heile Sunnmøre som reiste for å overvintre i små fangsthytter i dette terrenget. Peter S. Brandal freista jamvel å okkupere land litt lenger sør for der Devold heiste det norske flagg. Dette gjorde dei for å prøve sikre seg jaktrettar i terrenget som dei heilt i frå 1900 av besøkte for å komplettere selfangsten i danskestredet. Dei jakta både moskus og isbjørn, levande og daud, og dette var økonomisk viktig for dei.

75 år etter anneksjonen reiste historikar Oddvar Svendsen rundt i Nordaust-Grønland saman med okkupanten Devolds barnebarn, filmregissøren Leiv Igor Devold. Svendsens bok Eirik Raudes Land. I sporene etter Hallvard Devold og Helge Ingstad avdekker historiske hendingar i eit område som ein gong stod i sentrum for norske, polare interesser, og den bringe ny kunnskap om Hallvard Devold, økonomen som blei polar eventyrar og nasjonal helt i 1930-åra.

Oddvar Svendsen (f. 1959) er dr. art i historie frå UiT Norges arktiske universitet. Svendsen presentera boka si – ei fortelling om ei reise i tid og rom i Eirik Raudes Land slik det bestod av fangstfolk, eventyrarar og okkupantar. Svendsen viser også filmregissør Leiv Igor Devolds film «My Norwegian Grandfather». Det vert høve til å kjøpe boka.

Det vert middagsservering etter foredraget, og på menyen står sjølvsagt steik av moskus denne dagen. Påmelding ved middag.

|

Polarkveld på Ishavsmuseet 22. september kl. 19.00

«… en del av kongeriket Norge». Korleis Svalbard blei norsk.

arlov_fotokreditt_aa_hojemntnu_.jpg

Thor Bjørn Arlov gjestar Ishavsmuseet fredag 22. september kl. 19.00, og opnar ei ny runde av dei populære polarkveldane. Det er Svalbard som er tema på haustens første polarkveld.

Frå Barentsz si oppdaging av øygruppa i 1596 og fram til 1920 var Svalbard rekna som terra nullius — herrelaust land. Svalbardtraktaten gav Noreg suvereniteten i 1920 og fem år seinare blei traktaten sett i kraft; Svalbard blei «en del av kongeriket Norge», som det står i lova. Det var ikkje sjølvsagt at Noreg skulle få herredøme over øygruppa. Før 1. verdskrig var det nyttelause internasjonale diplomatiske forhandlingar om «Spitsbergen-saka», som ho blei kalla. I samband med fredskonferansen i Paris kravde den norske regjeringa suvereniteten over Svalbard, og slik blei det altså. Kvifor var dét mogleg i 1920 som var håplaust berre fem år tidlegare?

Dette føredraget skildrar Svalbard si politiske historie og prosessen som førte fram til Svalbardtraktaten av 9. februar 1920 og norsk overtaking 14. august 1925. Han drøftar òg i kor stor mon traktaten sett grenser for norsk styre på øygruppa og korleis dette styret har utvikla seg fram mot våre dagar.

Thor Bjørn Arlov er seniorrådgjevar ved NTNU og førsteamanuensis i historie ved Universitetssenteret på Svalbard, UNIS. Han har gjeve ut ei rekkje bøker og artiklar om arktisk historie, blant andre «Svalbards historie» (2003) og «Den rette mann — historien om Sysselmannen på Svalbard» (2013).

Etter føredraget til Arlov vert det i kjent stil servert middag på museet. Denne gong er det klippfisk med godt tilbehøyr som står på menyen. Påmelding for middag.

|

Ny bok i nettbutikken:
Polarstar - Ishavets Grand Old Lady

plakat_for_polarstar_ishavets_grand_old_lady.jpg

Boka om Polarstar, Ishavets Grand Old Lady, er no klar for sal i nettbutikken. Boka er utgjeva av Ishavsmuseet, og det er Gunnar Myklebust, Johannes Alme og Webjørn Landmark som har forfatta boka.

I dei 400 første bøkene som ligg for sal er det også med ein cd med 3 melodiar: Polarstar-valsen som var laga til Polarstar sin heimkomst, Ishavssongen og Ishavsvisa.

Polarstar kjem heim!

polarstar_bilde_til_div_trykk_utan_tekst.jpg

Ishavsmuseet 25. - 27. august

Etter fleire år med restaurering kjem Polarstar heim til Brandal laurdag 26. august. Denne store hendinga vert markert over tre dagar på Ishavsmuseet. Sjå programmet her:

program_polarstar.pdf
|
1234...10Neste

 

Opningstider

April, Mai, September og Oktober
Frå 15. april kvar dag 12:00 – 16:00
t.o.m. søndag 22. okt.

Juni, Juli & August
Kvar dag 11:00 – 17:00
Inngong Vaksne Kr. 75 / Born Kr. 35


Kontaktinformasjon

Adresse
ISHAVSMUSEET AARVAK
6062 Brandal

Kontakt
Tlf. kontor 70 09 29 00 
Tlf. resepsjon 70 09 20 04
Mob. 951 17 644
post@ishavsmuseet.no

 

Design: Osberget ASPowered by: Osberget CMS