MENY

ishavsmuseet_aarvak___logo.png
polarstar_ut_fr_hj_rungav_g.jpg

Bli med «Polarstar» på fjordtur!

Søndag 19. mai avgang  kl. 11.00 frå Brandal

Fantastisk flott fjordtur frå Brandal, inn fagre Hjørundfjorden, Urke, Øye, Sæbø, og tilbake til Brandal med ankomst ca kl. 17.30

Billett kr. 1.000,- pr. pers, inkl. lunsj

Påmelding til Ishavsmuseet post@ishavsmuseet.no tlf 700 92 004

Arr. Ishavsmuseet og Ishavsmuseets Venner

|

Velkomen til oss 17. mai!

17. mai er Ishavsmuseet ope kl. 11-17. I kafeen byr vi på stor 17. mai buffet med varme og kalde rettar frå kl. 13-17.

Polarkveld med bokpresentasjon og boknasild på Ishavsmuseet 5. april kl. 19.00

«Fanget i polarisen»

rem_y.jpg

I 1921 gjekk ishavsskuta D/S «Remøy» ut på selfangst i Kvitesjøen. I tillegg til kampen mot skruinga i isen vert dei tekne i arrest av russerane som meinar dei er innanfor grensa. Dei vert heldne tilbake i 10 månadar. Det er dette som er det dramatiske bakteppe når forfattar Svend Otto Remøe kjem til Ishavsmuseet fredag 5. april for å presentere boka si «Fanget i polarisen».

Svend Otto er borneborn til den kjende ishavsskipper Sigvald Remøy. For nokre år sidan byrja han å studere historia om sin farfar og turane på selfangst. Svend Otto bur sjølv på Hamar og er spesialrådgjevar i Noregs Forskingsråd, men besøkte sin farfar kvar sumar ute på Remøya. Her fekk han høyre mang ei historie frå selfangsten som sette sine spor.

Kvitesjøen var eit nokså nytt fangstfelt i 1921 då denne hendinga i boka er frå. Marknaden for skinn og spekk hadde under første verdskrig vakse kraftig, og det var viktig og finne nye fangstfelt om ikkje det skulle bli tilbakegang for næringa. Dette var bakgrunnen for at det i 1918 var fleire skuter som gjekk ut for fangst i Kvitsjøen.

Skipper Sigvald Brandal med skuta «Helga» var først ut i den norske fangsten inne i Kvitsjøen, i 1911. Han tok seg inn gjennom isen og kom heilt fram til sjølve kastet. Det var Brandal sine erfaringar dei andre skutene støtta seg på då dei i 1918 gjorde framstøyt på dette «nye» feltet og vart starten på 20 år med eventyrlege fangstar i Kvitsjøen. Ikkje på noko anna fangstfelt har det forlist så mange skuter. I perioden 1924 til fangsten vart avslutta i Kvitsjøen i 1939 skjedde 60% av alle forlis på dette feltet. I 1928 forliste det her 11 (!) skuter på eit døgn.

Men fangsten i Kvitsjøen fekk også raskt ei anna utfordring, noko som boka til Remøe fortel meir om på ein framifrå måte. Kvitsjøen vart omstridt. Russland protesterte på denne norske fangsten inne i Kvitsjøen, sjølv om det vart framforhandla ein avtale med russarane som gjorde at Noreg, mot ei godtgjersle, kunne få fangste med ein viss totaltonnasje i Kvitsjøen. Svend Otto Remøe har lagt ned eit godt stykke arbeid som forfattar av denne boka. Boka tek for seg både den politiske delen, og fangstdelen på dette fangstområdet.

«Fanget i polarisen» er ei gripande forteljing om ei dramatisk historisk hending, og ei hylling til kvardagsslitet og vågemotet som var med på å bygge det moderne Noreg.

Etter foredraget til Svend Otto Remøe vert det servert boknasild og mjølkesupe med godt tilbehør i museumskafeen. Påmelding for middag.

|

Quiz-kveld fredag 22. mars kl. 19.00.

Ishavsmuseets Venneforeining byd inn til quiz-kveld på museet fredag 22. mars kl. 19.00. Førehandspåmelding av lag, 2-6 pers, til museet.

Quizmaster Sindre.

|

Polarkveld med foredrag og "torskemølje" fredag 15. mars kl. 19.00:

sivert_ved_kula_p_sydpolen.jpeg

"Mot Sydpolen i Amundsens spor"

Jan Sverre Sivertsen (Sivert) gjestar Ishavsmuseet med foredrag, foto, film og formidling komande fredag. Sivertsen gjennomførte i 2017/2018 ein ekspedisjon der han og makker Astrid Furholt følgde Roald Amundsens originale Sydpolrute frå 1911.

Sivert og makkeren la i veg på den 1400 km lange ferda på verdens høgaste, kaldaste og mest forblåste kontinent. Han ville hjelpe første kvinne å gå ruta. På Ishavsmuseet denne fredagen får du høyre Siverts eigen beretning om ein historisk ekspedisjon, uvêret som endra planane undervegs, tankane når det røynde på som verst, kapplaupet mot tida og dei vanvettige naturopplevingane som sto i sterk kontrast til dagane der alt verka håplaust. Bilde, film og glimt i auget gjer dette til et foredrag for alle!

Har budd på Svalbard i 12 år. Sivert er ein kar som har vore mykje ute i kulde, snø og is. Han har budd på Svalbard i 12 år der han har bakgrunn som både guide og konsernsjef, (Spitsbergen Travel), som assisterande direktør og reiselivsansvarleg i Innovasjon Norge, leder av konsulentselskap og fleire år som sjølvstendig rådgjevar. Sivert nyttar seg av ei kvar anledning til å kome seg ut på tur sjølv, og har vore både på Sydpolen, på kryss og tvers på Svalbard og i Noregs nasjonalparkar. Han er autorisert Svalbardguide og har vore aktiv i redningstenesta på øygruppa.

Ekte, ærleg og personleg er stikkord for Siverts fascinerande foredrag om ein imponerande ekspedisjon til Sydpolen! Han er ein strålande historieforteljar, og byr på seg sjølv når han tar oss med på sin krevjande ekspedisjon til Sydpolen.

I 2011 var også Sivertsen deltakar på ein ekspedisjon til Sydpolen der 6 utvalde kitet dei siste 220 km inn mot polpunktet, og deltok på 100-årsjubileet for Amundsens ferd til Sydpolen i 1911.

Etter foredraget til Sivert vert det «torske-mølje» på Ishavsmuseet med fersk torsk, fiskesupe, lever og rogn. Påmelding til museet for middag.

 

|

Tradisjonsmat med gammalsalta sei på Ishavsmuseet

Har du prøvd gammalsalta sei? No har du sjansen fredag 1. mars på Ishavsmuseet kl. 19.00

Gammalsalta sei, raudsei eller saltsei høyrest kanskje ikkje veldig freistande ut i seg sjølv, men har du først smakt det, vert du hekta. Ishavsmuseet er opptekne av formidling av både historie og tradisjonsmat, men det er første gong museet serverar gammalsei.

Gammalsei er moden salta sei på tønne. Seien vert fiska i sommarhalvåret og vert salta utan å bli bløgga, og den skal ha ein viss modningstid. Gammalsei har vore ein velkjent del av sjølvberging langs kysten vår, men produktet har i mindre grad vorte marknadsført ut over det regionale. Berre i ei avgrensa grad er denne svært varierande skikken dokumentert. I dag vert gammalsei marknadsført som tradisjonsfisk.

Gammalsei er eit produkt som er basert på konserveringsmetodar frå før moderne fryseteknikkar vart vanleg. Det handla også om rasjonelle arbeidsmetodar når store fangstar vart tekne på land, og har stor likskap til behandling av sild, som også vart tatt i store fangstar, noko nemninga speka sei går på.

Langs heile norske kysten har det gått føre seg seifiske i sommarhalvåret. Dette var eit svært variert fiske, frå små robåtar der det vart fiska med snøre, til notlag som fiska med søkkenot. Om sommaren beita seien på rauåte, og dette skapte karakteristiske variasjonar i produktet.

For salting har sei av ein viss storleik vore å føretrekke.

I sommarhalvåret var tørking av fisk ein usikker metode fordi insektangrep kunne gjere store skader. Kun i Troms og Finnmark vart sommarseien hengt til tørrfisk fordi den, fram til 1920, kunne seljast til Russland gjennom pomorhandelen. Lenger sør på kysten måtte fisken saltast om kvaliteten skulle bli akseptabel. Det vanlege var då å salte og tørke som klippfisk, eller den kunne bli liggande i tønna og modne. Det vart gjerne gjort på den måten at fisken blei flekt og lagt lagvis med grovt salt.

Gammalsei i tønne treng minst eit år for å oppnå den rette smaken, og den vert rekna som best to år gammal. Saltsei, raudsei og gammalsei har ikkje vore eit fiskeprodukt for eksport. Det har vore kvardagsmat for folk langs kysten. Saltseien har også inngått i eit varebyte mellom folk på kysten og fjordfolket. I dag vert gammalsei marknadsført som tradisjonsmat og ei delikatesse i kystnorge, både på spisestadar og som vakuumpakka daglegvare.

Påmelding til Ishavsmuseet.

|

Polarkveld på Ishavsmuseet fredag 22. februar kl. 19.00

harald_mar_johannes_alme_og_martin_karlsen.jpg

Kaptein Harald Landmark Marø

Johannes Alme og Martin Karlsen held foredrag om ishavsmann og kaptein Harald Landmark Marø på Ishavsmuseet fredag 22. februar. kl. 19.00

Harald er fødd 7. mars 1917 på Brandal. Eit år etter flytta familien til eit lite gardsbruk i Slevika i Borgund. I følgje han sjølv gjekk mesteparten av oppveksten føre seg i fjøra. Dei fire brødrane holt mykje lag, eldstebror Bernt var høvedsmann med tvillingane Henrik og Kristoffer jr. og Harald som ivrige medhjelparar. Harald, den siste av borna til Kristine og Kristoffer Marø er no 102 år gammal og bur i eige hus i Halifax – NS, Canada.

På oppdrag for Ishavsmuseet besøkte Martin Karlsen og Johannes Alme, Harald Marø i Halifax NS i 2018. Dei to møtte ein sterk og klar 101 åring, med snert og humor i forteljinga.

Som unge fekk Marø-borna kome om bord i skutene som far Kristoffer var skipper på og vere med å pusse. Som 15-åring var Harald på selfangst for første gong, sjølvsagt med «Polarbjørn». Turen gjekk til Kvitsjøen, der russarane hadde jaga ned all selen med isbrytar og skremd den inn for grensa. Sidan vart det ishavsliv og sjøliv på Harald.

Under 2. verdskrig seglar Harald som styrmann på fleire båtar, og vert torpedert to gongar.    1. mars 1942 DS vert "Prominent" senka 250 NM sør for Java, Harald er 2. styrmann. Etter 5 døgn i livbåt og to døgn gjennom jungelen kom mannskapet til byen Garut på Java.  Harald vert sitjande tre år i japansk fangenskap.

Etter krigen vert Harald styrmann på den nye stålskuta «Polarstar», før han flyttar til Canada og vert skipper på "Illinois", og bergar mannskapet til "Polarbjørn" når denne brenn på Newfoundlandsfeltet. Året etter vert han skipper på «Theron» der han vert verande i 26 år med turar på selfangst og ekspedisjonar. Harald har namnet sitt på kartet både i Arktis og Antarktis.

Johannes Bjarne Alme bur på Brandal. Han har vore med «Polarstar» på selfangst og i turistfart på Svalbard. Emna polar, selfangst, Svalbard og historie er hans store lidenskap og hobby. Han har gjeve ut både faktabøker og romanar med polart tema.

-Grunnlaget for mi interesse for Ishavet skuldas at eg er frå ishavsbygda Brandal, samt at eg har ein far som har fortalt om og hatt kunnskap om emnet, seier Alme. Ishavsmuseet er ei vidare kjelde for denne interessa.

Martin Karlsen er også fødd og oppvaksen i ishavsmiljøet på Brandal. Som ung fekk han brei innføring i familiens reiarlag, Martin Karlsen AS, og han reiste tidleg over til Canada for å hjelpe onkel Karl «Kalle» Karlsen med å drifte anlegget der. Han tok over denne drifta i 1986.

Etter foredraget vert det servert skikkeleg ishavskost på museet med saltkjøt, flesk og erter. Påmelding for middag.

 

|

NATT PÅ MUSEET

natt_p_museet.jpg

Fredag 08.03.19 kl. 19.00-22.00

Natt på museet for born i alderen 10-12 år.

Fredag 8. mars inviterer Ishavsmuseet born i alderen 10 til 12 år til å bli med på å utforske museet med forskjellige aktivitetar.

Vi vil sjå oss rundt i etasjane og ikkje minst på Ishavsskuta Aarvak i mørket.

Quiz (det blir sjølvsagt premie her.)

Film om Ragnar Thorseth sine ekspedisjonar.

Det blir også servert "ishavspizza" og brus.

Påmelding for å delta på dette arrangementet. Pris for deltaking er 175 kr. per born. (I denne pris er billett, mat og drikke.)

Påmelding før 1. mars.

Send mail til: beathe@ishavsmuseet.no

|

JULEGÅVETIPS:

forside001.jpg

Polarbøker er flotte julegåver. Boka ISHAVSFOLK SI ERFARING, er ei flott bok. Kr. 398,- Sjå nettbutikken www.ishavsmuseet.no/nettbutikk for fleire tips.

JULEGÅVETIPS:

plakat_for_polarstar_ishavets_grand_old_lady.jpg

Polarbøker er flotte julegåver. Boka om Polarstar, Ishavets Grand Old Lady, er ei flott bok. Kr. 398,- Sjå nettbutikken www.ishavsmuseet.no/nettbutikk for fleire tips.

Julemesse på Ishavsmuseet 17. og 18. november

Laurdag ope kl. 11-17 Søndag 12-17

Årets julemesse har heile 54 utstillarar med salsstandar over 4 etasjar, og kring Aarvak, som byd på mykje spanande mat– og handtverksprodukt.

Sikre deg knalltøffe heimelaga julegåver og god julemat!

Sal av middag, smårettar, kaffi og kaker i museumskafeen.

Gratis inngang!

program_messa_2018.pdf
|

LUTEFISK-KVELD

Fredag 9. november kl. 19.00.

Ishavsmuseets Venner innviterar til etargilde med stor buffet med lutafisk og alt av godt tilbehør. Fredag 9. november kl. 19.00.

Arrangementet er ope for alle.

Påmelding til museet på tlf 700 92 004 / 95 11 76 44

|

Polarkveld fredag 2. november kl. 19.00

levende_isbj_rn_ombord_i_aarvak.jpg

Fangst av levande isbjørn.

 

Komande fredag rundar Ishavsmuseet  av ein lang sesong med polarkveldar. Denne gongen er det Burny Iversen som kjem på vitjing med foredraget: «Fangst og sal av levande isbjørn». Iversen har studert denne historia lenge og skaffa seg godt oversyn over historia om fangst på levande isbjørn frå slutten av 1800- talet og heilt fram til isbjørnen vart freda i 1973. Til Ishavsmuseet kjem Iversen med glimt frå handelen med levande isbjørn, og deira skjebne i sirkus og zoologiske hagar. Kven selde? Kven kjøpte? Kven trena dei? Og kva blei dei trena til?

Burny Iversen kjem frå Elverum, er fotograf, og har jobba som fotograf på Glomdalsmuseet, og har stor interesse for dei polare områda. Medan nokre pensjonistar dreg til Spania og nyt varmen, vender Burney Iversen nasen til Svalbard på jakt etter det gode fotomotivet. Isbjørn er eit naturlig motiv for ein fotograf på Svalbard, og han har fått fleire blinkskot av desse dyra under sine mange besøk dit.

Han har samla eit imponerande materiale av gamle postkort, fotografi og sirkus-program, som dokumenterer den verkelegheita isbjørnen møtte på vegen frå kvit villmark til livet i sirkus-manesjen, på turnear og i zoo.

Temaet burde vere av interesse for mange på Sunnmøre, og enno er her mange som har vore med på å fange levande isbjørn. Det går mange ville historier i miljøet på våre kantar om isbjørn som var tekne med heim levande og stod i bur på sjøbuene i påvente av sal. Nokre av dei klarde å slå sunde bura og rømme anten ved å hoppe på sjøen, eller ein kunne møte dei traskande rundt på sjøbuplattingen og jamvel på kaia når ferja la til. Ikkje rart då at folket som kom med bussen frå Larsnes kvidde seg for å ta ferja frå Brandal…

Alt i 1900 kom dei første levande isbjørnane til Brandal. Dei vesle skøytene «Minna» og «Havfruen», begge på rundt 56 fot, hadde det året med heim 10 levande isbjørnar. (og 70 døde). Før dei kom heim til Brandal hadde dei utstilling i Ålesund med levande isbjørn og moskus, og då Ålesund by skulle feire jubileum i 1948 hadde ei av skutene her i oppdrag å ha med heim ein levande isbjørn som skulle stillast ut under byjubileet.  Å ta med levande isbjørn heim var heilt vanleg når mannskapa hadde sjansen til det, og det kunne vere ei kjærkomen ekstra inntekt om selfangsten var laber. I 1902 kunne dei få heilt opp i 500 kroner for ein levande isbjørn, samstundes fekk dei betalt 36 øre for eit selskinn, og om lag det same for spekket.

Etter foredraget til Iversen vert det som vanleg servering av middag i kafeen, og denne kvelden står det sel, sild og supe på menyen, i form av kjøtkaker av selkjøt, sildekake og mjølkesuppe. Påmelding for mat.

|

Sesongavslutning med søndagsbuffet og kunstutstilling

Søndag 21. oktober markerar avslutning på denne sesongen. Museet er ope frå kl. 12-17, med stor familiebuffet med kalde og varme rettar og dessert kl. 13-17. Petter Liavåg har utstilling med kunst av Hermod og Jon Rise i konferanseromet.

Kunstutstilling

petter_kunst.jpg

Petter Liavåg har utstilling med kunst av Hermod og Jon Riise i konferansesalen i 2. etg.

 Utstillinga er opa frå torsdag 18. oktober til søndag 21. oktober kl. 12-16

Avlyst polarkveld

Polarkvelden på Ishavsmuseet fredag 12. oktober er dessverre avlyst på grunn av sjukdom.

Både føredragshaldaren og Ishavsmuseet er svært leie seg for dette, men Alexander Wisting vil kome attende til museet med det planlagde føredraget til våren

Polarkveld fredag 14. september kl. 19

90 år sidan Amundsen kom vekk.

I juni 1928 reiste Roald Amundsen frå Tromsø med flyet «Latham» i eit forsøk på å finna Umberto Nobile, som var sakna i polområdet. Medan Nobile seinare blei funnen, forsvann flyet og Amundsen. Kva som skjedde er framleis ukjend. Berre to vrakdelar er funne, fiskebåten «Brodd» av Hareid fann ein flottør frå Latham i 1928, og ein reknar med at flyet havarerte nær Bjørnøya. Det er framleis ei gåte kva som skjedde med den erfarne polfararen, men det manglar ikkje på teoriar.

Det er Hallvard Holm som gjestar oss med foredrag om Roald Amundsen og Amundsen si forsvinning.  Amundsen er av våre fremste polarheltar og var som kjent første mann på Sørpolen. Han var også truleg den første som såg Nordpolen då han flaug over med luftskipet Norge i 1926. Andre hevda å ha vore der, men framleis finnest ikkje sikre bevis på dette. Under førebuingane til flyekspedisjonane i 1925 og 1926 budde Amundsen i gruvebyen Ny-Ålesund, som nett då hadde skifta namn frå Brandal City. Her budde han og vart godt kjent med mykje Sunnmøringar med direktørane Peter S. Brandal og Michael Knutsen i spissen. Amundsen fekk disponere direktørboligen til desse karane, og no i seinare år har denne fått namnet Amundsen-villaen.

Hallvard Holm er fødd og oppvaksen på Hareid. Etter 28 år som rektor og skulesjef på Svalbard, flytta Holm til Drøbak hausten 2002. Han er no pensjonist og har som hobby mellom anna å reise, samle polarlitteratur og å halde foredrag om Svalbard og om våre to største polarheltar, Nansen og Amundsen. Dessutan har han i fleire sesongar vore guide og gjesteforelesar på ekspedisjonscruise om bord i fleire norske og utanlandske fartøy både langs Norskekysten, i Kvitsjøen, rundt Svalbard og Jan Mayen, og både på Aust- og Vest-Grønland.

Holm har heldt fleire kurs i lokalhistorie i Longyearbyen og har dei siste åra hatt som hobby å holde fordrag om Svalbard, Nansen og Amundsen. Han var tidlegare aktiv med hundespann og villmarksopplevingar, og begynte tidleg som guide på Svalbard. Han har også dei seinare åra vore med å laga mykje videodokumentasjon om Svalbard si historie.

Hallvard Holm fortel at han under oppveksten på Hareid nærast vart opplærd til at Amundsen ikkje var nokon hyggeleg person. Eit syn han har måtta endra i vaksen alder. -Eg har stor respekt for Roald Amundsen, seier Holm i dag. Dagbøkene frå deltakarar på ekspedisjonane, særskilt til Sørpolen, fortel om ein hyggeleg og svært dyktig mann. Truleg den dyktigaste på planlegging. Også Hallvard Devold i boka «Polarliv» skryt mykje av Amundsen.

Holm har alltid hatt interesse for det polare og har fordjupa seg i denne fasinerande historia.

-Eg har ei stor samling av polarlitteratur, ei samling som stadig veks etter besøk i «all verdens» antikvariat, seier Holm.

Etter foredraget til Hallvard Holm på Ishavsmuseet denne fredagskvelden vert det servert bacalaobuffet, kvit og raud, med godt tilbehøyr i museumskafeen. Påmelding for middag. Velkomne!

|

Polarstar 70 år!!
Fredag 31. august kl. 19.00

img_1239.jpg

Ishavsskuta Polarstar fyller 70, og jubileet vert feira ved Ishavsmuseet under Brandalsdagane 2018.                       

POLARSTAR 70 ÅRS FEIRING 31. august til 2. september

Fredag 31. august kl. 19.00. 

Ishavets Grand Old Lady fyller 70.  Foredrag om  jubilanten av Gunnar Myklebust. Helsingstalar.

Med i programmet er også Tage Pettersen, medlem Familie og Kulturkomiteen på Stortinget, Svein Harberg, Stortingets delegasjon for arktisk parlamentarisk samarbeid, Parlamentarisk nestleiar Høgre og tidlegare leiar av Familie og Kulturkomiteen, samt Ordførar Anders Riise, Martin Karlsen og Willy Nesset.

Etter programmet vert det 2 retters middagsservering:

Krema blomkålsupe med sprøsteikt bacon og heimebaka focacciabrød

Entrecôte med omnsbakte amandinepotet, steikte grønsaker og peparsaus

Førehandsbestilling på middag: Tlf: 700 92 004 SMS: 95 11 76 44 E-post: post@ishavsmuseet.no

Billett foredrag og middag kr. 350,- Kun foredrag kr. 125,-

|
1234...10Neste

 

Opningstider

April, Mai, September & oktober
Frå 15. april til 20. oktober
Kvardagar 11:00 – 16:00
Laurdag & søndag 12:00-16:00
Juni, Juli & August
Alle dagar 11:00 – 17:00
Inngong Vaksne Kr. 75 / Born Kr. 35


Kontaktinformasjon

Adresse
ISHAVSMUSEET AARVAK
6062 Brandal

Kontakt
Tlf. kontor 70 09 29 00 
Tlf. 70 09 20 04
Mob. 951 17 644
post@ishavsmuseet.no

Design: Osberget ASPowered by: Osberget CMS