MENY

ishavsmuseet_aarvak___logo.png

BOK OG BALL.

folkestad_omslag.jpg

Boklansering med Torbjørn Folkestad på Ishavsmuseet torsdag 7. november kl. 18.00.

Folkestad vil lansere si ferske bok «Drømmen om selfangst og Grønlandsfiske», en skårunges beretning.

Torbjørn Folkestad hadde tidleg ein draum om å bli fangstmann og fiskar. Hans naturlege rollemodellar dreiv med fangst og fiskje. På øya der han vaks opp var havet ein naturleg arbeidsplass og havet hadde tidleg ei dragning på Folkestad. «Alle advarte meg», seier Folkestad, som med denne boka tar lesarane med på sin første tur på selfangst som 15 åring. Han fortel også i boka om turar han seinare hadde på linefiske ved Grønland og på Newfoundland.

Om bord i båtane trefte han mange forskjellige menneskje, alle fantastiske personar som hadde levd dette livet i mange år. Det harde og farefulle yrket hadde nok utvilsamt prega mange av dei, og også meg sjølv, seier Folkestad. I boka si skriv han om nokre av desse barske karane som var mykje vekke frå heim og familie. Då dei kom heim var det høgtid for mange – og for nokon, eit hardt liv.

Folkestad fortel også i boka litt av historia til eit av reiarlaga: Pr. Brødrene Davik. Historia fortel om ei dramatisk avgjersle i aprildagane i 1940 som grunnleggjaren av reiarlaget då tok om ei flukt vestover i havet, og om ein sterk kjærleik mellom to menneskje. Den som var leiar for flukta var ein innovative og handlekraftig person; reiar og skipper Nils Davik.

På Ishavsmuseet denne torsdagen får du høyre Torbjørn Folkestad fortelje om boka si og sine eigne opplevingar som skårunge på selfangst. Han fortel at han gler seg spesielt til å få kunne lansere boka si nettopp på Ishavsmuseet, i same bygget som han feira sin 16 års dag ved levering etter sin første tur på selfangst. Det vert sjølvsagt høve til å kjøpe boka. Ishavsmuseet serverer potetball med alt av godt tilbehøyr før boklanseringa, klokka 14.00-18.00. Velkomne!

|

Hjarteleg velkomen til julemesse på Ishavsmuseet 16. og 17. november 2019

Ishavsmuseet Aarvak og arbeidsnemnda for messa er stolte av å kunne by inn til den største julemessa så langt ved Ishavsmuseet, med heile 59 utstillarar som byr fram sine fantastiske produkt. Dette skjer i messa sitt tiande år.

Heile programmet og oversikt over utstillarane finn du under her:

program_messa_2019.pdf

Familiesøndag.  

Søndag kan du prøve deg som båtbyggar
Søndag kan du prøve deg som båtbyggar

Søndag 20. oktober kl. 13-17 inviterer vi små og store til familiesøndag på museet. Ymse aktivitetar for borna, film frå polarområda og familiebuffet med varme og kalde rettar, kaffi og dessert. Velkomne til ishavsbygda søndag!

|

Sel, sild & supe.

Søndag 13. oktober kl. 13-17, 

buffet med selgryte, selkjøtkaker, sildekaker og mjølkesupe.

Sel, sild & supe var kvardagskost for 100 år sidan på våre kantar. Selfangst og sildefiske var dei viktigaste næringane i fleire ti-år etter 1900. Men selfangst har det nok vore langs kysten vår så lenge det har budd folk her.

På 1500- talet fekk sildefiske i Noreg ikkje lenger berre verdi som ein lekk i naturhushaldet, men no vart det mogleg å fiske langt større mengder fordi ein no fekk salte og utføre silda. Dette kom av at nye handelsinteresser gav betre vilkår for norsk sildefiske enn f.eks i mellomalderen. I 1699 kom vårsilda til Vestlandet og den vart ein stor årleg ressurs fram til omlag midten av 1780-åra. Særleg stor silde-tyngde skal det ha vore nord for Stadt i ein tjue års bolk frå 1736. I Noreg gjekk 1700 talet ut med tomme sildegarn og sildenøter.

Frå rundt 1806 til ca. 1870, hadde vi ein ny rik sildebolk med vintersild. Det var i denne bolken at skøytene vart utvikla og silda kunne takast lenger ut frå land. Dette førte vidare til at sildefiske ved Island vart ei ny stor næring.

Folk i Siglufjordur snakkar ofte om to norske landnåm. Det første då Tormod den sterke tok land i Siglufjordur rundt år 900, og det andre i 1903 då fleire norske fiskebåtreiarar kom med sine fartøy og la grunnlaget for ein stor sildestad i ein liten fjord yst i havgapet. Desse fiskarane kom frå Bergen, Brandal, Bømlo, Espevær, Hareid, Haugesund, Stavanger, Ulsteinvik, Vartdal, Vedavågen, Åkrehamn og Ålesund.

Under første verdskrig var det nesten heilt slutt på sildefiske igjen, men i 1919 tok sildefisket atter fart.

Vi skal ikkje gå så langt tilbake i tid før silda var svært vanleg i kvardagen. Der var sild til fleire måltid om dagen. I Trøndelag klokka kl. 10 stod det første kokte måltidet på bordet med Spekesild, kokte ureinska poteter, og supe. I Møre og Romsdal var det om morgonen kokte poteter og sild med flatbrød til, middagen var poteter og spekesild.

I tidligare tider var det silda som berga fiskarkona og ishavskjerringa til å ha mat på bordet medan mennene var på havet. Sild og havregrynssuppe måtte mette mang ein barnemunn i ei trong hushalding. Sild vert i dag brukt som festmat til både store og små.

|

Polarkveld på Ishavsmuseet fredag 11. oktober kl. 19.00.

Vegar Brandal «I Nansens fotspor»

mai2011_128_vegard.jpg

Vegar Brandal «I Nansens fotspor»

Vegar er oppvaksen i og bur i Ulsteinvik. Han er utdanna frå Norges Idrettshøgskule med blant anna friluftsutdanning. Vegar har guida nokre turar blant anna i Russland og Kirgistan, og på Grønland. Han har vore på tur med både Cecilie og Truls, og både bestefar og oldefar er legendariske ishavsskipperar. Gradvis har polarinteressa til Vegar også fått utvikle seg. Dette har mellom anna materialisert seg gjennom eigne ekspedisjonar. Fredag vil Vegar Brandal fortelje om si sjølvopplevde kryssing av Grønland – i foredraget ”I Nansens fotspor”.

Foredraget Vegar kjem til Brandal med, vil handle om kryssinga av Grønlandsisen frå vest til aust, og litt om førebuingane til dette. Ruta som dei brukte under turen våren 2011 ligg litt nord om den ruta som Fridtjof Nansen brukte i 1888. Føredraget er lagt opp med bilder og film.

Eit spanande foredrag som vi gler oss stort til å få ta del i.

Tøffing

Vegar Brandal er ein friskus. Han er glad i naturopplevingar, noko som speglar seg i ulike gjeremål og stunt han utfører på fritida. Ikkje berre trivst 43-åringen i fri og frisk luft; han har også erfaring med å guide andre eventyrlystne under krevande naturforhold.

Vegar Brandal er glad i polarhistorie, og gjennom å ha tileigna seg kunnskap om ulike polarheltar sine bragder, vaks det fram ei eventyrlyst om å få smake på polarnaturen, han også. Is og kulde skulle uansett ikkje vere det største problemet for ein fyr med etternamnet Brandal. Likevel må det seiast, ei kryssing av Grønlandsisen – uansett kva retning det skal vere – er det heller få som maktar å utfordre. Vegar sitt turfølgje (eller ekspedisjon) valde å krysse isen frå vest til aust. Vegar var ein av tre guidar; Cecilie Skog var ein av dei andre guidane. Til saman 12 betalande kundar var med på turen.

Publikum får høyre Brandal fortelje om planlegginga og utfordringane på turen. Den visuelle delen av foredraget – som er sett saman av snuttar av levande bilde og fotoseriar signert hovudpersonen sjølv – viser den spektakulære naturen. Både i solskin og i styggevér. Det var aldri lange pausane. I snitt gjekk laget 35 kilometer per dag.

– Ein kan sjå på det som monotont. Men vi gleda oss over nyansane i landskapet. Dagane då det var strålande sol og ikkje eit vindpust var sjølvsagt heilt ubeskrivelege. Men det var også godt å oppleve at gruppa funka då snøstormen rasa. Høgdepunktet var å sjå fjella den siste dagen. Det var heilt spesielt, seier Vegar Brandal.

Ishavsmuseet byr som vanleg på middagsservering under polarkvelden, og denne gong er det bacalao-buffet med kvit og raud bacalao på menyen. Denne gong vert det buffet frå kl. 17.00 til kl. 21.00.

Påmelding for middag. Billett foredrag og middag kr. 300,- kun foredrag kr. 100,- kun middagsbuffet kr. 225,-

|
vanylven_blandakor.jpg

Søndag 29. september: Søndagsmiddag med sosakjøt og riskrem kl. 13-18. 
Vanylven Blandakor frå dekk på Aarvak kl. 18.00

Festkveld for og med Marie Lovise Widnes.

Utvalde dikt arr. for kor av Robert Skeide med fleire.

|
sommer_trio.jpg

Konsert med Sommer trio frå dekk på Aarvak.

Mandag 23. september kl. 19.00

Sommer Trio består av felespelar Ingeborg Ulberg Sommer frå Røros

i Trøndelag, durspelar, trekkspelar og akkordeonist Marius Berglund frå

Skodje i Møre og Romsdal og akkordeonist og trekkspelar Kristina Farstad

Bjørdal frå Tennfjord i Møre og Romsdal.

Desse tre har spelt sammen i fleire år og dei har for anledningen sett saman eit repertoar som skal vise likskap, skilnadar og tradisjonslinjer mellom bygdedans- og runddanstradisjonen i Trøndelag (med fokus på Rørosområdet) og Møre og Romsdal. Både i Trøndelag og i Møre og Romsdal finn ein ein veldig rik folkemusikktradisjon, og det er mykje nedskrive materiale. På nasjonalt plan har tradisjonen frå Møre og Romsdal ikkje kome så godt fram i lyset, og dette vil Sommer Trio gjere noko med. Sommer Trio vil spele slåttar som er kjende frå før, men vil ha størst fokus på nytt materiale som ikkje er blitt spelt så mykje før. I tillegg vil dei spele tradisjonsstoff frå Røros og som byggjer opp under vandringa musikken har gjort gjennom landet. F.eks er det mange polsar i Trøndelag som har det samme tonespråket som Springarar i Møre og Romsdal, og det er heilt tydeleg at det har opprinnelse i samme melodi. Blant anna vandra Fel-Jakup frå Lom mykje både i Trøndelag og i Møre og Romsdal. 

Sommer Trio vil ta med publikum på ei verbal og musikalsk reise som underbyggjer desse

tradisjonslinjene. Trioen vil også ta fram heilt nytt lokalt stoff frå Møre og

Romsdal frå Stavsetsamlinga, og Jøssvollsamlinga som er ei samling med slåttar som er veldig lite kjent. 

Røros har ein veldig godt belyst, dokumentert og mykje spelt folkemusikktradisjon, spesielt  når det gjeld dansetypen pols. Likevel kan ein finne mykje anna stoff frå Røros som er verdt å ta vare på. Det er mykje gode reinlendere og valser fra Røros og mykje av det repertoaret ynskjer Sommer Trio å ta i bruk.

Utøverne: 

Ingeborg Ulberg Sommer vert sett på som ein av dei aller best i sin tradisjon til å føre vidare denne tradisjonen frå sin heimplass, og har ei rekkje gode resultat på Landskappleik bak seg. Ho er akkurat ferdig med ein master i utøvende folkemusikk

på Noregs musikkhøgskule, der ho har hatt fokus på ulike spelestiler i tradisjonene frå Rørostraktene. Ho speler i mange forskjellige grupper med fokus på tradisjonsmusikk og nykomponert folkemusikk. 

Marius Berglund er for tida tilsett i ei 40% stilling hos Sunnmøre Museum, der stillinga er oppretta akkurat i den meining å styrke og formidle folkemusikktradisjonen i Møre og Romsdal. Han har i denne stillinga, og ved bachelorgrad på Noregs Musikkhøgskule og Landslinja for folkemusikk på Vinstra, tilegna seg stor kunnskap om dei ulike tradisjonane. Han trakterar akkordeon, trekkspel og durspel på nasjonalt nivå, og har mange medaljer frå NM og DM i Trekkspel på CV-en. I tillegg har han vore med å vunne lagdans på Landskappleiken.

Kristina Farstad Bjørdal har spelt runddansmusikk frå ho var 6 år gamal, og er brennande engasjert i å bevare og formidle folkemusikktradisjonen frå sitt heimfylke. I tillegg til dette har ho snart fullført ei mastergrad i Akkordeon frå Det Kongelege Danske Musikkonservatorium, der ho skriv hovedoppgave om korleis folkemusikktradisjonen i Noreg er linka opp mot akkordeontradisjon og undervisning. Ho spelar i fleire gammaldansgrupper, og turnerer i inn-og utland med blant anna akkordeonduoen Storm Duo (Kristina Farstad Bjørdal og Asta Soffia Thorgeirsdottir).

 

Inngangsbillett 200 kr

 

|

Polarkveld om «Maud» på Ishavsmuseet 20. september kl. 19.00.

maud_slep_2018.jpg

«Maud», ekspedisjonane, forlis og berging.

«Det er ikke min akt å håne den edle drue. Men allerede nå skal du få føle litt av ditt rette element. For isen er du bygget, og i isen skal du tilbringe din beste tid, og der skal du løse din oppgave. Med vår dronnings tillatelse døper jeg deg «Maud»».

Med desse orda døypte Roald Amundsen si nye polarskute «Maud» på Vollen i Asker sommaren 1917 ved å knuse ein isklump mot baugen. «Maud» var Amundsen si skute, og var bygd for ekspedisjonen gjennom Nordaustpassasjen. Med si lengde på 120 fot og med ein semidiesel på 240 hk vart «Maud» den største av dei berømte polarskutene. Det var båtbyggar Chr. Jensen i Vollen i Asker som bygde «Maud». Etter at «Maud» var sjøsett bygde han på same slippen ishavsskuta «Veslekari», dels på overskotsmateriell etter Amundsen si skute. Korleis ekspedisjonen med Amundsen gjekk i Nordaustpassasjen får vi vite meir om under polarkvelden på Ishavsmuseet fredag 20. september.

Foredragshaldar denne dagen er Jan Wanggaard. Wanggaard har vore prosjektleiar i Tandberg Eigedom som har stått bak prosjektet ««Maud» returns home».

Etter mang ein kamp med drivisen enda «Maud» opp i Cambridge Bay der ho sokk i 1930. I 1990 vert det nedsøkkte vraket etter «Maud» kjøpt av Asker kommune for 1 dollar. Maud Returns Home er eit prosjekt sett i gong av eigedomsfirmaet Tandberg Eiendom AS for å hente «Maud» heim til Vollen og Norge, etter 80 år på havets botn i Nordvestpassasjen ved Iqaluktuutiaq, Canada.

Tandberg Eiendom AS overtok eigaransvaret av «Maud» frå Asker kommune april 2011. Sommaren 2016 vart skroget heva i Cambridge Bay.

Slepet frå Cambridge Bay starta 1. september 2017 då isforholda var gunstige. Slepet overvintra ved Aasiaat på vestsida av Grønland. Vraket vart deretter slept over Atlanterhavet sommaren 2018. 19.august 2018 kjem ho for første og siste gong på besøk til Uranienborg (Roald Amundsens heim) på Svartskog før ho fortsette til Tofte i Hurum der den ligg i påvente av bygging av eit «Maud»-hus i Vollen.

Foredragshaldar Jan Wanggaard vil fortelje og vise film og bilde frå både Amundsens ekspedisjon og arbeidet med hevinga og slepet av «Maud». Vi får sjå og høyre om ein svært så spanande og krevjande jobb.

Etter foredraget vert det servert middag, og denne gong er det biff av sel med fløytepoteter og omnsbakte grønsaker på menyen. Påmelding for middag.

|

Polarkveld om Arktisk Jaktsafari på Ishavsmuseet

kjell_kj_r.jpg

Fredag 30. august kl. 19.00 er det Kjell G. Kjær som opnar haustens runde med polarkveldar på Ishavsmuseet, med føredraget «Arktisk jaktsafari 1859 – 1909» Frå byssa på museet vert det, passande nok, servert steik av moskus.

Kjell Kjær har kome med bok om jaktsafari i arktis i perioden 1859-1909, og føredraget på Ishavsmuseet vert også ein bokpresentasjon.

Kjell-G. Kjær kjem frå Tromsø, og har studert historie ved Universitetet der. Han er forfattar av ei rekkje artiklar i årbøker og i «Polar Record» som vert gjeve ut av Universitetet i Cambridge, og Kjær har hatt fleire artiklar i Isflaket. Tema i artiklane har vore Ishavet, skip, arktiske ekspedisjonar og fangst.

I 2012 gav Kjær ut boka Tragedien i Svenskhuset saman med Ulf Aasebø, og  i 2016 kom boka Ishavsfarerne 1859 – 1909. 

Europas aristokratar var dei første turistane på Svalbard

I foredraget på Ishavsmuseet får vi høyre at det i første omgang var britiske adelege med erfaring frå storviltjakt i Afrika, Asia og Sør-Amerika som ville nordover på jaktsafari. Etter kvart melde adelege og kongelege på kontinentet seg på, og då dei meir organiserte jaktcruisa kom i gang etter 1890, vart tilbodet også attraktivt for rike amerikanarar. Dei kom nordover å leigde ishavsskuter til sine jaktturar, andre hadde eigne yachtar. Dei leigde gjerne inn erfarne skipperar til islosar og skyttarar. Kvaliteten på fangstskutene dei leigde kunne også skape konflikt. Adelen frå Europa var oppvoksne i luksus og lite imponerte over både størrelsen og lukta i dei trange lugarane. Det var heller ikkje mykje krystall med høg stett om bord ishavsskutene.

Den skotske godseigaren James Lamont var ein av dei første som let seg inspirere av Dufferins skildringar. Han gjennomførte i alt fem jaktekspedisjonar til ishavet, og skreiv fleire bøker om turane.

Det var fleire profesjonelle selskap som marknadsførte dette, til dømes Vesteraalens Dampskibsselskap og Arktisk Sports Bureau i Tromsø, men aller størst var turistverksemda til William Bade.

Kjær vil fortelje om mange ishavsjegerar med fine titlar, mellom andre markien av Ormonde, baron Henry Gore-Booth, keisar Wilhelm II, grev Otto von Zedlitz og grev von Westerholt, men den som tok kaka, meiner Kjær, var hertugen av Orléans.

Hertugen var eksilkonge av Frankrike, men gjorde likevel alt for å leve opp til statusen som statsoverhovud. Da han i 1905 ville leige polarskuta Fram, sa styresmaktene først ja, men tvert nei da hertugen insisterte på å segle under fransk flagg.

Hertugen hadde med seg både kammerherre, livlege og butlar på turane. Det var skikkeleg stil. Da han felte ein isbjørn, serverte butlaren champagne, og det franske flagget gjekk til topps mens butlaren stemde i den franske nasjonalsongen, fortel Kjær.

I foredraget på Ishavsmuseet får vi også høyre historia om den første kvinna som skaut isbjørn på Svalbard.

Desse første adelege på jaktsafari til Svalbard sette også mange namn på øygruppa som framleis er i bruk.

Det vert høve til å få kjøpe signerte bøker etter foredraget. I kafeen på museet står det steik av moskus med godt tilbehøyr på menyen. Påmelding for dei som ønskjer middag.

 

|

Under Brandalsdagane i veke 35 byr Ishavsmuseet på mange spanande rettar:

Torsdag 29. august kl. 14-18 potetball med mykje godt tilbehør.

Fredag 30. august etter foredraget til Kjell Kjær kl. 19.00 vert det servert steik av moskus

Laurdag 31. august kl. 13-17 byr kafeen på rjomegraut

Søndag 1. september kl. 13-17 ishavets viltgryte med selkjøt.

|
img_1238.jpg

«Polarstar» går ut på nye eventyr: -

Avseglarfest på Ishavsmuseet fredag 14. juni kl. 19.00.

Etter at denne Ishavets Grand Old Lady gjekk gjennom ei omfattande restaurering i Polen er skuta no klar for ny drift igjen. Laurdag førstkomande seglar den mot nord på nye eventyr.

Men før vi kan la henne segle må det skipast til avseglarfest etter gamal tradisjon. Ishavsmuseet inviterar til avseglarfest fredag den 14. juni med selbiff og fløytepoteter på menyen. Ein god dessert høyrer også med. Her får vi også høyre meir om kva skuta skal gjere dei komande åra. Det vert nok ikkje selfangst, men mange spanande turar vil det bli. Lux & Lano vitjar oss med eit utdrag av si populære teaterframsyning der «Polarstar» hadde ei av rollene. Ingen avseglarfest utan trekkspel, og Knut Selvåg vil spele til oss utover kvelden.

Etter nokre rundar har reiaren kome til at den mest fornuftige bruken av skuta i ei periode framover vil vere reiseliv, gjerne ekspedisjonsturisme. Mats Forsberg og Ivar Haugen vil no ta henne til Tromsø som vil vere utgangspunkt for denne satsinga. Dette vil også vere i eit tett samarbeid med Ishavsmuseet Aarvak, der vi saman skal utvikle skuta til å vere eit levande dokumentasjonssenter for norsk polarfangst og historie. Ishavsmuseet vil såleis nå enno lenger ut med si formidling.

Med rundt 50 turar på selfangst og ei rekkje andre spanande oppdrag i nordområda, mangla det ikkje på dramatiske episodar i brottsjø og skruis. Likevel var det  første del av 2000-talet som var mest skremmande då «Polarstar» vart berga frå opphogging to gongar. Første gong av Lars og Bjarne Brandal. «Polarstar» var slita då Willy Nesset fekk hand om skuta og redda den frå opphogging i 2008. I 2013 går «Polarstar» til Polen for restaurering i nært samarbeid med Riksantikvaren, ved VS Poland og Marine Constructions, Szczecin, sine anlegg.

  1. august 2017 kjem skuta heim til Brandal til ein folkefest med nær 2000 menneske som applauderte skute og reiar til kai.

 «Polarstar» er ein juvel som for komande generasjonar skal minne oss om den store og dramatiske ishavshistoria som for landet vårt har hatt så stor betydning.

Laurdag ettermiddag seglar den ut på nye eventyr og du er velkomen til å vere på kaia å sjå den vel av gårde.

Påmelding til museet om du vil delta på avseglarfesten fredag. Billett for mat og underhaldning er kr. 300,-

|

Bli med "Polarstar" på ekspedisjon!

polarstar_kjem_heim_fr_restaurering_i_polen_.jpg

Unik sjanse

Bli med segnomsuste «Polarstar» på sitt første passasjercruise langs norskekysten!

  1. juni - 20. juni / Brandal – Tromsø (en vei)

6 Dagar / 5 netter

Sjå pdf for meir informasjon.

ms_polarstar-brandal-troms_.pdf
|

Store Forlis.

img004_forland_forlis.jpg

Talet på forliste selfangstskuter har i alle tider vore høge.
For 95 år sidan, i 1924, forliste det 11 skuter på eit døgn i Kvitsjøen.
Mannskapa på alle skutene vart berga.
Fotoet syner ishavsskuta «Forland» som vert skrua ned i Kvitsjøen 25. april 1924.

|
polarstar_ut_fr_hj_rungav_g.jpg

Bli med «Polarstar» på fjordtur!

Søndag 19. mai avgang  kl. 11.00 frå Brandal

Fantastisk flott fjordtur frå Brandal, inn fagre Hjørundfjorden, Urke, Øye, Sæbø, og tilbake til Brandal med ankomst ca kl. 17.30

Billett kr. 1.000,- pr. pers, inkl. lunsj

Påmelding til Ishavsmuseet post@ishavsmuseet.no tlf 700 92 004

Arr. Ishavsmuseet og Ishavsmuseets Venner

|

Velkomen til oss 17. mai!

17. mai er Ishavsmuseet ope kl. 11-17. I kafeen byr vi på stor 17. mai buffet med varme og kalde rettar frå kl. 13-17.

Polarkveld med bokpresentasjon og boknasild på Ishavsmuseet 5. april kl. 19.00

«Fanget i polarisen»

rem_y.jpg

I 1921 gjekk ishavsskuta D/S «Remøy» ut på selfangst i Kvitesjøen. I tillegg til kampen mot skruinga i isen vert dei tekne i arrest av russerane som meinar dei er innanfor grensa. Dei vert heldne tilbake i 10 månadar. Det er dette som er det dramatiske bakteppe når forfattar Svend Otto Remøe kjem til Ishavsmuseet fredag 5. april for å presentere boka si «Fanget i polarisen».

Svend Otto er borneborn til den kjende ishavsskipper Sigvald Remøy. For nokre år sidan byrja han å studere historia om sin farfar og turane på selfangst. Svend Otto bur sjølv på Hamar og er spesialrådgjevar i Noregs Forskingsråd, men besøkte sin farfar kvar sumar ute på Remøya. Her fekk han høyre mang ei historie frå selfangsten som sette sine spor.

Kvitesjøen var eit nokså nytt fangstfelt i 1921 då denne hendinga i boka er frå. Marknaden for skinn og spekk hadde under første verdskrig vakse kraftig, og det var viktig og finne nye fangstfelt om ikkje det skulle bli tilbakegang for næringa. Dette var bakgrunnen for at det i 1918 var fleire skuter som gjekk ut for fangst i Kvitsjøen.

Skipper Sigvald Brandal med skuta «Helga» var først ut i den norske fangsten inne i Kvitsjøen, i 1911. Han tok seg inn gjennom isen og kom heilt fram til sjølve kastet. Det var Brandal sine erfaringar dei andre skutene støtta seg på då dei i 1918 gjorde framstøyt på dette «nye» feltet og vart starten på 20 år med eventyrlege fangstar i Kvitsjøen. Ikkje på noko anna fangstfelt har det forlist så mange skuter. I perioden 1924 til fangsten vart avslutta i Kvitsjøen i 1939 skjedde 60% av alle forlis på dette feltet. I 1928 forliste det her 11 (!) skuter på eit døgn.

Men fangsten i Kvitsjøen fekk også raskt ei anna utfordring, noko som boka til Remøe fortel meir om på ein framifrå måte. Kvitsjøen vart omstridt. Russland protesterte på denne norske fangsten inne i Kvitsjøen, sjølv om det vart framforhandla ein avtale med russarane som gjorde at Noreg, mot ei godtgjersle, kunne få fangste med ein viss totaltonnasje i Kvitsjøen. Svend Otto Remøe har lagt ned eit godt stykke arbeid som forfattar av denne boka. Boka tek for seg både den politiske delen, og fangstdelen på dette fangstområdet.

«Fanget i polarisen» er ei gripande forteljing om ei dramatisk historisk hending, og ei hylling til kvardagsslitet og vågemotet som var med på å bygge det moderne Noreg.

Etter foredraget til Svend Otto Remøe vert det servert boknasild og mjølkesupe med godt tilbehør i museumskafeen. Påmelding for middag.

|

Quiz-kveld fredag 22. mars kl. 19.00.

Ishavsmuseets Venneforeining byd inn til quiz-kveld på museet fredag 22. mars kl. 19.00. Førehandspåmelding av lag, 2-6 pers, til museet.

Quizmaster Sindre.

|

Polarkveld med foredrag og "torskemølje" fredag 15. mars kl. 19.00:

sivert_ved_kula_p_sydpolen.jpeg

"Mot Sydpolen i Amundsens spor"

Jan Sverre Sivertsen (Sivert) gjestar Ishavsmuseet med foredrag, foto, film og formidling komande fredag. Sivertsen gjennomførte i 2017/2018 ein ekspedisjon der han og makker Astrid Furholt følgde Roald Amundsens originale Sydpolrute frå 1911.

Sivert og makkeren la i veg på den 1400 km lange ferda på verdens høgaste, kaldaste og mest forblåste kontinent. Han ville hjelpe første kvinne å gå ruta. På Ishavsmuseet denne fredagen får du høyre Siverts eigen beretning om ein historisk ekspedisjon, uvêret som endra planane undervegs, tankane når det røynde på som verst, kapplaupet mot tida og dei vanvettige naturopplevingane som sto i sterk kontrast til dagane der alt verka håplaust. Bilde, film og glimt i auget gjer dette til et foredrag for alle!

Har budd på Svalbard i 12 år. Sivert er ein kar som har vore mykje ute i kulde, snø og is. Han har budd på Svalbard i 12 år der han har bakgrunn som både guide og konsernsjef, (Spitsbergen Travel), som assisterande direktør og reiselivsansvarleg i Innovasjon Norge, leder av konsulentselskap og fleire år som sjølvstendig rådgjevar. Sivert nyttar seg av ei kvar anledning til å kome seg ut på tur sjølv, og har vore både på Sydpolen, på kryss og tvers på Svalbard og i Noregs nasjonalparkar. Han er autorisert Svalbardguide og har vore aktiv i redningstenesta på øygruppa.

Ekte, ærleg og personleg er stikkord for Siverts fascinerande foredrag om ein imponerande ekspedisjon til Sydpolen! Han er ein strålande historieforteljar, og byr på seg sjølv når han tar oss med på sin krevjande ekspedisjon til Sydpolen.

I 2011 var også Sivertsen deltakar på ein ekspedisjon til Sydpolen der 6 utvalde kitet dei siste 220 km inn mot polpunktet, og deltok på 100-årsjubileet for Amundsens ferd til Sydpolen i 1911.

Etter foredraget til Sivert vert det «torske-mølje» på Ishavsmuseet med fersk torsk, fiskesupe, lever og rogn. Påmelding til museet for middag.

 

|

Tradisjonsmat med gammalsalta sei på Ishavsmuseet

Har du prøvd gammalsalta sei? No har du sjansen fredag 1. mars på Ishavsmuseet kl. 19.00

Gammalsalta sei, raudsei eller saltsei høyrest kanskje ikkje veldig freistande ut i seg sjølv, men har du først smakt det, vert du hekta. Ishavsmuseet er opptekne av formidling av både historie og tradisjonsmat, men det er første gong museet serverar gammalsei.

Gammalsei er moden salta sei på tønne. Seien vert fiska i sommarhalvåret og vert salta utan å bli bløgga, og den skal ha ein viss modningstid. Gammalsei har vore ein velkjent del av sjølvberging langs kysten vår, men produktet har i mindre grad vorte marknadsført ut over det regionale. Berre i ei avgrensa grad er denne svært varierande skikken dokumentert. I dag vert gammalsei marknadsført som tradisjonsfisk.

Gammalsei er eit produkt som er basert på konserveringsmetodar frå før moderne fryseteknikkar vart vanleg. Det handla også om rasjonelle arbeidsmetodar når store fangstar vart tekne på land, og har stor likskap til behandling av sild, som også vart tatt i store fangstar, noko nemninga speka sei går på.

Langs heile norske kysten har det gått føre seg seifiske i sommarhalvåret. Dette var eit svært variert fiske, frå små robåtar der det vart fiska med snøre, til notlag som fiska med søkkenot. Om sommaren beita seien på rauåte, og dette skapte karakteristiske variasjonar i produktet.

For salting har sei av ein viss storleik vore å føretrekke.

I sommarhalvåret var tørking av fisk ein usikker metode fordi insektangrep kunne gjere store skader. Kun i Troms og Finnmark vart sommarseien hengt til tørrfisk fordi den, fram til 1920, kunne seljast til Russland gjennom pomorhandelen. Lenger sør på kysten måtte fisken saltast om kvaliteten skulle bli akseptabel. Det vanlege var då å salte og tørke som klippfisk, eller den kunne bli liggande i tønna og modne. Det vart gjerne gjort på den måten at fisken blei flekt og lagt lagvis med grovt salt.

Gammalsei i tønne treng minst eit år for å oppnå den rette smaken, og den vert rekna som best to år gammal. Saltsei, raudsei og gammalsei har ikkje vore eit fiskeprodukt for eksport. Det har vore kvardagsmat for folk langs kysten. Saltseien har også inngått i eit varebyte mellom folk på kysten og fjordfolket. I dag vert gammalsei marknadsført som tradisjonsmat og ei delikatesse i kystnorge, både på spisestadar og som vakuumpakka daglegvare.

Påmelding til Ishavsmuseet.

|

Polarkveld på Ishavsmuseet fredag 22. februar kl. 19.00

harald_mar_johannes_alme_og_martin_karlsen.jpg

Kaptein Harald Landmark Marø

Johannes Alme og Martin Karlsen held foredrag om ishavsmann og kaptein Harald Landmark Marø på Ishavsmuseet fredag 22. februar. kl. 19.00

Harald er fødd 7. mars 1917 på Brandal. Eit år etter flytta familien til eit lite gardsbruk i Slevika i Borgund. I følgje han sjølv gjekk mesteparten av oppveksten føre seg i fjøra. Dei fire brødrane holt mykje lag, eldstebror Bernt var høvedsmann med tvillingane Henrik og Kristoffer jr. og Harald som ivrige medhjelparar. Harald, den siste av borna til Kristine og Kristoffer Marø er no 102 år gammal og bur i eige hus i Halifax – NS, Canada.

På oppdrag for Ishavsmuseet besøkte Martin Karlsen og Johannes Alme, Harald Marø i Halifax NS i 2018. Dei to møtte ein sterk og klar 101 åring, med snert og humor i forteljinga.

Som unge fekk Marø-borna kome om bord i skutene som far Kristoffer var skipper på og vere med å pusse. Som 15-åring var Harald på selfangst for første gong, sjølvsagt med «Polarbjørn». Turen gjekk til Kvitsjøen, der russarane hadde jaga ned all selen med isbrytar og skremd den inn for grensa. Sidan vart det ishavsliv og sjøliv på Harald.

Under 2. verdskrig seglar Harald som styrmann på fleire båtar, og vert torpedert to gongar.    1. mars 1942 DS vert "Prominent" senka 250 NM sør for Java, Harald er 2. styrmann. Etter 5 døgn i livbåt og to døgn gjennom jungelen kom mannskapet til byen Garut på Java.  Harald vert sitjande tre år i japansk fangenskap.

Etter krigen vert Harald styrmann på den nye stålskuta «Polarstar», før han flyttar til Canada og vert skipper på "Illinois", og bergar mannskapet til "Polarbjørn" når denne brenn på Newfoundlandsfeltet. Året etter vert han skipper på «Theron» der han vert verande i 26 år med turar på selfangst og ekspedisjonar. Harald har namnet sitt på kartet både i Arktis og Antarktis.

Johannes Bjarne Alme bur på Brandal. Han har vore med «Polarstar» på selfangst og i turistfart på Svalbard. Emna polar, selfangst, Svalbard og historie er hans store lidenskap og hobby. Han har gjeve ut både faktabøker og romanar med polart tema.

-Grunnlaget for mi interesse for Ishavet skuldas at eg er frå ishavsbygda Brandal, samt at eg har ein far som har fortalt om og hatt kunnskap om emnet, seier Alme. Ishavsmuseet er ei vidare kjelde for denne interessa.

Martin Karlsen er også fødd og oppvaksen i ishavsmiljøet på Brandal. Som ung fekk han brei innføring i familiens reiarlag, Martin Karlsen AS, og han reiste tidleg over til Canada for å hjelpe onkel Karl «Kalle» Karlsen med å drifte anlegget der. Han tok over denne drifta i 1986.

Etter foredraget vert det servert skikkeleg ishavskost på museet med saltkjøt, flesk og erter. Påmelding for middag.

 

|
1234...11Neste

 

Opningstider

April, Mai, September & oktober
Frå 15. april til 20. oktober
Kvardagar 11:00 – 16:00
Laurdag & søndag 12:00-16:00
Juni, Juli & August
Alle dagar 11:00 – 17:00
Inngong Vaksne Kr. 75 / Born Kr. 35


Kontaktinformasjon

Adresse
ISHAVSMUSEET AARVAK
6062 Brandal

Kontakt
Tlf. kontor 70 09 29 00 
Tlf. 70 09 20 04
Mob. 951 17 644
post@ishavsmuseet.no

Design: Osberget ASPowered by: Osberget CMS